Loops: concert door SPECTRA ensemble | bij Wall Drawing Nr.36 van Sol LeWitt

Nog tot 14 februari 2016 kan je in S.M.A.K. een ongewoon kunstwerk bewonderen: Wall Drawing Nr.36 van Sol LeWitt. Bij dit werk ontwikkelde het SPECTRA ensemble een reeks van vier concerten met focus op minimal music. De opvoering van het derde concert in de reeks vindt plaats op 21 januari. Martin Desloovere woonde in december het tweede concert ‘Loops’ bij met focus op componist William Basinski. In dit stuk lees je meer over de componist en de bijzondere wijze waarop zijn bekende Disintegration Loops ontstonden.

spectra

Sol LeWitt, Wall Drawing Nr.36 | Intersecting Bands of four Colors (Black – Blue – Red – Yellow) from four Directions – 90 cm wide (symmetrically) (1970)

Voor hun tweede concert in deze reeks stelde SPECTRA ensemble een programma rond het fenomeen ‘loops’ samen. Eerst kwamen twee tapewerken aan bod die bijzonder belangrijk zijn (geweest) voor de ontwikkeling van elektronische en avant-garde muziek en geluidskunst. We luisterden naar een opname van Steve Reichs vroege werk met gemanipuleerde geluidsband Come Out (1966). Daarna werd met hedendaagse muzieksoftware een live-versie van Alvin Luciers I Am Sitting in a Room (1969) opgevoerd.

Na deze ook vandaag nog boeiende openers was het tijd voor The Disintegration Loops 1.1 van William Basinski in een bewerking voor read more »

Minimale klanklandschappen | bij Wall Drawing Nr.36 van Sol LeWitt

Nog tot 14 februari 2016 kan je in S.M.A.K. een ongewoon kunstwerk bewonderen: Wall Drawing Nr.36 van Sol LeWitt. Het voorbije jaar organiseerde S.M.A.K. in relatie tot dit werk verschillende kabinettentoonstellingen en performances. Daarnaast ontwikkelde het SPECTRA ensemble een reeks van vier concerten met focus op minimal music. De opvoering ervan start op 12 november. Met dit stuk geeft Martin Desloovere alvast een voorsmaakje.

spectra

Sol LeWitt, Wall Drawing Nr.36 | Intersecting Bands of four Colors (Black – Blue – Red – Yellow) from four Directions – 90 cm wide (symmetrically) (1970)

Als minimalist en conceptualist vond Sol LeWitt dat het idee voor een kunstwerk belangrijker was dan het resultaat. Zijn muurtekeningen verspreidde hij in de vorm van ruwe schetsen met bijhorende beschrijving. De eigenlijke tekening realiseerde de kunstenaar meestal niet zelf. Zijn Wall Drawing Nr.36 maakt deel uit van de S.M.A.K.-collectie. Het museum voerde het werk voor het eerst sinds 1999 opnieuw uit en dit keer op een ongeziene grootte: een wand van 20 meter breed op 8 meter hoog.

Het resultaat is fascinerend in zijn read more »

n! – Over het werk van Jef Geys

De kern van het oeuvre van Jef Geys wordt vaak teruggevoerd op een verstrengeling van leven en kunst. Een verstrengeling die haast letterlijk mag worden genomen. Want bovenal heeft zijn werk een erg persoonlijk, introspectief, zelfs autobiografisch karakter. Criticus Wim Van Mulders wees er ooit op hoe Geys als kunstenaar “tegen en buiten de mode” opereert en kenmerkte zijn werk als handelend over “het zinloze van museumtentoonstellingen”. Het mag dan ook duidelijk zijn dat Geys’ doortocht in S.M.A.K. een reeks vragen oproept. Vragen die, net zoals de kunstenaar het zelf graag ziet, wellicht nooit eenduidig beantwoord zullen worden.

door Joris D’hooghe

JefGeys_blog

Jef Geys | Affichebeeld

Het banale / Balen

Bij de ingang van de tentoonstelling in S.M.A.K. loopt de bezoeker langs een grote sculptuur. Ze stelt een pop voor die door Geys wordt gebruikt als instrument bij het “trachten te begrijpen” van reflecties over kunst opgesteld in een ondoordringbaar jargon. Bij het lezen van dergelijke reflecties maakt hij er een gewoonte van om de complexe woorden te markeren en ze nadien over te schrijven op de sculptuur. In S.M.A.K. wordt een selectie uit dit kunstkritisch jargon uitvergroot op de wand weergegeven. Sommige begrippen worden herhaald. Zelfkritiek. Zelfpromotie. Realisme. Het triviale. Medewerkers. Proletariaat. Werkende Klasse. Productie. De herhalingen lijken zich voor te doen als een boodschap, alsof Geys er discreet mee wil aangeven vanuit welke invalshoek zijn werk kan worden gelezen. Een idee dat meteen de strijd aangaat met de manier waarop hij zelf als kunstenaar in de wereld staat. Geys houdt er niet van geïnterviewd te worden om zijn werk toe te lichten. Hij is ervan overtuigd dat elke interpretatie iets toevoegt aan het debat. Daarom geeft hij de toeschouwer bewust geen leesrichting mee. Voor de tentoonstelling in S.M.A.K. moedigt hij de bezoeker aan om met het gepresenteerde werk een eigen verhaal te vormen.

Tentoonstelling-Jef-Geys,_b

Koffieonderleggersdagboek | (c) Dirk Pauwels

Hoewel Geys’ oeuvre geen vaste invalshoek voor interpretatie voorstaat, wordt het toch gekenmerkt door een constante vooringenomenheid met het banale. Merk op dat dit woord maar een letter verschilt met de plaatsnaam Balen. Dit Balen, waar Geys woont en werkt en waar hij jarenlang plastische kunsten aan de Rijksmiddenschool heeft gedoceerd, vormt een centraal referentiepunt in zijn werk. Zo worden zijn tentoonstellingen sinds 1969 vergezeld van zogenaamde “Kempens Informatiebladen”. Ook realiseert hij sinds enkele jaren het sterk met Balen verweven “Koffieonderleggersdagboek”, een reeks waarvoor hij tijdens zijn dagelijkse bezoeken aan read more »

Portret Joris Ghekiere

door Anna Drijbooms

JGekiere2

‘Joris Ghekiere | Tomorrowin S.M.A.K. van 14.03… 24.05.2015

Kronieken van een museum | De drukte voorbij

S.M.A.K.-baliemedewerker Leen ontvangt dagelijks onze museumbezoekers en houdt een dagboek bij. Dit keer pende ze haar impressie neer over de stilte in de inkomhal na de storm tijdens de tentoonstelling ‘Berlinde De Bruyckere – Sculptures & Drawings 2000-2014’.

door Leen Goossens, 25 Februari 2015

Ik geloof mijn ogen niet, is het voorbij ?! Ik zie de zonneschijn weer terugkaatsen op de glimmende platgelopen tegelvloer in de inkomhal. Geen honderden schuifelende voetjes meer die geduldig met een bescheiden schoenmaat per keer dichter naar de balie schuiven en zorgvuldig uitgeknipte museummaand-bonnen van De Standaard in de aanslag houden. Geen donkergrijze mensenzee in winterkleuren die deinend en schuimend dichterbij dondert. We zien door de glazen toegangsdeur zowaar de parking terug liggen, alsof die onder het eindeloze rondjes rijden van menig stadswagentjes van heinde en verre op zoek naar een plekje er even vanonder was gemuisd.

De barricade van lijvige catalogi achter de balie is ook opgeheven. Hónderden dozen zijn de revue gepasseerd, kassaschuiven stonden meer open dan dicht, wisselgeld werd op zondagen schaarser dan de geelvintonijn, er werd meer dan eens wat plasma achtergelaten op de venijnig scherpe randen van menig betaalbewijsjes en met mijn blaas kan ik wegens militaire training in het ophouden ervan ondertussen schoenveters knopen.

Er was die zaterdagavond in de tentoonstelling waarbij danser Romeu Runa de tijd deed stilstaan en mijn hartslag in het bijzonder. Er is sinds de uitdeining van het sterrenstelsel geen melding meer gemaakt van zo’n brul als read more »

Verboden boven de 18 | Verboden ruimtes

Nog tot komende zondag 22 februari presenteert S.M.A.K. voor de 10de maal het bijzondere reizende tentoonstellingsproject ‘Verboden boven de 18’. Enkel kinderen en jongeren tussen 5 en 18 jaar worden toegelaten. Volwassenen niet! De jonge kijkers kunnen er een of meerdere kunstwerken uitkiezen en eventueel zelfs kopen zonder invloed van volwassenen. Komen ook jij, je kinderen of kleinkinderen (onder 19) een eigenzinnige kunstcollectie starten?

verboden boven 18

(c) Peter Aerts

Cleo Thomas ontving deze week heel wat jonge bezoekers en schreef haar impressie neer.

“Is het een fijne plek?”, vraag ik. Hij knijpt zijn ogen tot spleetjes, perst zijn lippen samen en glijdt met zijn blik langs het groene landschap. “Nee…”, zegt hij bedenkelijk. “Het is zo donker. Je kunt het niet goed zien. Ik zou bang zijn om in het water te vallen en dan ga ik dood. Dat is niet fijn. Maar ik hou van groen en daarom kies ik dit kunstwerk toch uit. Ik vind het ook leuk dat het een neppe plek is, een plek die niet bestaat. Ik zal er nooit kunnen komen. Dat maakt het spannend.” “Hoe zou je dit werk noemen?”, vraag ik. “Groenzee”.

Ik praat met een jonge kunstverzamelaar in de tentoonstelling ‘Verboden boven de 18’. Er hangen 60 litho’s die door 30 kunstenaars uit alle hoeken van de wereld speciaal voor een jong publiek werden gecreëerd. Op kinderhoogte. Allemaal verschillende kleuren en read more »

Berlinde De Bruyckere | Special Guest Marjan Doom leidt rond

Komende zondag sluit de tentoonstelling ‘Berlinde De Bruyckere | Sculptures & Drawings 2000-2014’ onherroepelijk haar deuren. Meer dan 75 000 bezoekers kwamen de imposante presentatie bekijken. Wie ze miste en deze week nog even tijd vindt, moet zeker naar S.M.A.K. Hier alvast een opwarmer met ‘inside information’ die Marjan Doom, wetenschappelijk onderzoekster uit de directe entourage van de kunstenaar, enkele zondagen geleden aan een select publiek toevertrouwde.

door Carmen Van Cauwenbergh

2011-2012, The Wound II_web

Massieve paardenhalsters omhullen een fragiele wonde (c) Dirk Pauwels

Toen ik op zondag 8 februari voor de rondleiding met Marjan Doom in S.M.A.K. aankwam, dacht ik even dat ik mij van plaats had vergist. Ik zag een slang mensen tot net voor de ingang. Het is een tijd geleden dat het zo lang aanschuiven was om er een tentoonstelling te bezoeken. Berlinde De Bruyckere weet veel mensen te beroeren en dat is terecht, ook al vond ik het, toen ik de eerste zaal binnenstapte, meteen jammer dat ik niet de luxe had om mij alleen tussen haar beelden te begeven. Dat was dan ook de eerste tip van Marjan: “Kom zeker nog eens terug op een rustig moment, de ervaring zal helemaal anders zijn”.

Marjan Doom, dierenarts en conservator van het museum morfologie van de universiteit Gent werkt nauw samen met Berlinde en wou vanuit die samenwerking haar licht werpen op de kunstwerken. Ik vrees altijd een beetje voor de anekdotiek bij dit soort rondleidingen, maar daar was Marjan zelf voor op haar hoede: “Wie smeuïge of bloederige verhalen verwacht, read more »

Presentie en presentatie (3) – Wat de waarheid ons zegt, zonder het lawaai van woorden

In dit derde deel van deze blogbijdrage belicht Martin Desloovere vanuit theatraal oogpunt opnieuw een sculptuur uit de S.M.A.K.-tentoonstelling rond Berlinde De Bruyckere: ‘J.L.’ (2005-‘06). Zowel de dramatiek van de sculptuur zelf, als die van de manier waarop het werk in de ruimte is opgesteld, worden scherper belicht. Het sluitstuk van een boeiende trilogie.

J.L.-dirk-pauwels_web

J.L. (2005-’06) (c) Dirk Pauwels

Ook de sculptuur ‘J.L.’ verkeert in een dualiteit die vergelijkbaar is met die van de sculptuur ‘Hanne’. De trapjes opstijgend en binnenstappend in de kabinetten van de bovenverdieping van het museum, zien we ons plots geconfronteerd met een beroerend beeld in de verte. Het is met één spot in de ruimte geïsoleerd en dit op een behoorlijk duistere plek. Een mens zit er te balanceren bovenop een ‘sokkel’ die bestaat uit twee op elkaar gestapelde en aan elkaar bevestigde houten zitkrukken. In zichzelf gerold, met sterk gekromde rug, helemaal binnenwaarts gekeerd, opzij beschermd door zeer dunne, krachteloos lijkende benen, de knieën helemaal tot op schouderhoogte opgetrokken. De huid van het personage is vaal van kleur, met hier en daar rood en blauw van bloed en aderen, kleuren die de laatste jaren steeds verfijnder ‘onderhuids’ door De Bruyckere worden aangebracht.

Ook deze figuur roept, naar mijn gevoel, in zijn eerste verschijning vooral breekbaarheid, ziekelijkheid en in zichzelf wegvluchtende angst op. Maar het spotlicht is ook hier zacht en warm – én – onthult dat read more »

Presentie en presentatie (2) – Tussen fragiele schuchterheid en existentiële affirmatie

In het eerste deel van deze trilogie bracht Martin Desloovere een algemene schets over het belang van theatraliteit bij het werk van Berlinde De Bruyckere. Dit tweede luik neemt een eerste concreet voorbeeld onder de loep: de sculptuur ‘Hanne’ (2003).

Berlinde-De-Bruyckere_Hanne

Hanne (2003) (c) Mirjam Devriendt

Wanneer we een verduisterde zaal op de overloop van de bovenverdieping van S.M.A.K. binnenstappen, verschijnt plots tegen de achterwand, in het zachte, diffuse licht van een spot, de sculptuur ‘Hanne’. Ze staat op een schapje dat tegen de muur is bevestigd op ongeveer anderhalve meter hoogte, met de schouders een beetje opgetrokken en een wat gekromde rug, met een knik in de knieën en haar rechterzij tegen de muur aan.

De schuwheid van haar houding wordt versterkt door het lange haar dat ze voorlangs in haar armen houdt en dat tot helemaal onder haar knieën reikt. Gezicht en voorkant van het lichaam blijven verborgen. De kleur van de huid oogt overwegend vaalgrijs. Bij een eerste confrontatie openbaart deze figuur zich in haar breekbare naaktheid als ietwat ziekelijk en uitermate schuchter. Het lijkt wel alsof ze ‘in’ de muur zou willen kruipen, weg van de lege duisternis om haar heen, weg van de indringende blikken van de passanten.

Maar als we iets langer in de nabijheid van ‘Hanne’ vertoeven, wordt deze eerste en aangrijpende indruk, waarbij fragiliteit en eenzaamheid overheersen, mede verhevigd door de enscenering op het schap en in het warme spotlicht, gecounterd: ‘Hanne’ stààt er uiteindelijk wel. Ze verdwijnt ‘niet’ in of door de muur. Ze kan misschien zelfs, vanuit haar hogere positie en door spleetjes in het ‘haargordijn’ heen, op de bezoekers néérkijken. Ze bevindt zich daarboven in elk geval ook verheven boven het ‘aardse gedoe’ onder haar, in een sterke, existentiële affirmatie.

Presentie en presentatie (1) – Over Berlinde De Bruyckere en theatraliteit

Naar aanleiding van de S.M.A.K.-tentoonstelling ‘Berlinde De Bruyckere. Sculptures & Drawings 2000-2014’ belicht Martin Desloovere theatrale aspecten van de kunstenaars werken en de manier waarop ze haar oeuvre in scène zet. In dit eerste deel wordt een algemeen kader geschetst waarbinnen in twee volgende delen telkens op één sculptuur zal worden gefocust. Wordt dus vervolgd!

2005-2006,-J.L._lowres (c) Mirjam Devriendt

coverfoto monografie Berlinde De Bruyckere (c) Mirjam Devriendt

Laten we ons dit even voorstellen: in een theaterruimte is het helemaal donker, zowel het publieksgedeelte als het podium. Plots floept boven een personage een felle ‘lichtdouche’ aan: een eenvoudige ingreep, die echter met een behoorlijke dramatische kracht al veel over dat personage kan onthullen… Niet voor niets wordt de ‘openbaring’ of ‘verschijning’ beschouwd als één van de centrale elementen van theatraliteit (de term wordt hier gebruikt in essentie, dus los van connotaties als “bombastisch” of ”overdreven”). Deze eerste indruk van het personage wordt mee bepaald door hoe hij of zij is aangekleed, door welke eigenschappen kunnen worden afgeleid uit gelaatsuitdrukking, houding, eventuele eerste woorden, enz.

De mensenbeelden van Berlinde De Bruyckere spreken uiteraard niet, althans niet met gewone woorden, maar ze zeggen misschien net daarom des te meer. read more »

Eén tegen allen – performance ‘Romeu My Deer’

Het enthousiasme voor de tentoonstelling rond Berlinde De Bruyckere in S.M.A.K. kent nog niet meteen een einde. Zowel vorige zaterdag- als zondagavond kwamen telkens ruim honderd toeschouwers af op de performance door danser Romeu Runa. Runa stond model voor een reeks tekeningen en sculpturen van de kunstenaar waarvan de titel – ‘Romeu My Deer’ – verwijst naar de naam van de danser. Voor de gelijknamige performance wisselden de rollen en inspireerde de danser zich op De Bruyckeres werk. Dankzij Romeu kwamen de beelden van Berlinde tot leven in een beklijvende en akelige voorstelling. Emma Volckaert nam poolshoogte voor ons.

romeo-runa_web

Romeu Runa performt ‘Romeu My Deer’

Nog nooit was ik buiten adem na een performance. Nog nooit vereiste staan en kijken zo’n inspanning.

Na een relatief lange stilte waarbij het honderdkoppige publiek al wat zenuwen begint te vertonen, komt een lijf moeizaam in beweging. Het luid kreunende wezen vertoont sterke gelijkenissen met een verwrongen lichaam uit de zaal ernaast. Ondanks de opgespannen spiermassa, heb ik er weinig vertrouwen in dat de danser op eigen benen en gewei zal kunnen blijven staan. Ik ben enigszins verrast door de ondersteunende functie die het gewei in eerste instantie biedt. Volgens de bekendste internetencyclopedie dient een gewei namelijk “als wapen en om seksuele concurrenten te intimideren”. Ik zie eerder een menselijk lichaam in conflict met zijn wapen. Het steunt erop maar sleurt het ook als een last met zich mee. De geluiden, geproduceerd door de wrijving van gewei en grond, zijn niet veel aangenamer dan die van nagels die over een krijtbord krassen. Ik ben duidelijk niet de enige met een rilling over de rug en een ‘unheimlich’ gevoel.

Pas in tweede instantie voldoet het gewei aan zijn voorgeschreven functie. De danser gooit het rond zich heen en intimideert de massa en mijzelf. Brokstukken vliegen in het rond terwijl het beest zich van ontevreden geschreeuw ontdoet. Geluid en beeld vullen de zaal. Het is een gevecht van read more »

Troostend gekrabbel aan de krassen op mijn ziel

Sinds kort biedt S.M.A.K. een nieuw publieksformat aan: ‘Art to Body & Mind’, een intense interactieve workshop die je tentoonstellingen sterker vanuit je buik doet beleven en je vanuit je persoonlijke blik tot spreken brengt. Een filosoof, een lichaamstherapeute en een kunsthistorica geven de voorzet maar laten de dingen vooral gebeuren. Kort voor eindejaar nam Arjan Sohier deel. Hier lees je zijn verslag.

ATB&M_beeld-web

Na afloop was ik blij dat ik geweest was. Zelfs opgelucht. Wat een overweldigende tentoonstelling.

Ik had niet veel zin om naar Berlinde De Bruyckere in S.M.A.K. te gaan. Op vakantie in Londen had ik ooit een kleine tentoonstelling rond haar werk meegepikt. Op vakantie pik ik altijd iets mee. Zo gaat dat. Maar die droevige, zo zwaarmoedige beelden: dode paarden, bleke mensachtige beelden uit was… Dit was wel mijn vakantie hè. Snel snel ging ik van zaal naar zaal om net op tijd met een Ricard op het terras van het museum in het zonnetje te gaan zitten. Gelukkig bleef de kunst niet teveel hangen. Het was ook veel te mooi weer om binnen te blijven. En wie kon het weten, maar misschien zou het morgen wel regenen. In Engeland moet je van iedere straal zon genieten.

Bij Berlinde De Bruyckere weet je dat ze krassen op je ziel naar boven brengt. Maar ik ben niet zo’n krabber aan de krassen op mijn ziel. De kranten schreven dat de tentoonstelling ‘troost’ biedt. Wat heb je daaraan? Ik heb geen troost nodig. Als ik niet aan pijnlijke dingen denk, dan zijn ze er niet. Weg. Fwiep! Voor mij is troost een beetje als spijt. En ik zeg vaak: ‘Spijt is wat de koe schijt’. Daarmee is de kous af.

Natuurlijk is dit niet echt zo. Die krassen op mijn ziel zijn mijn dierbaarste bezit. Al wil ik wel zoveel mogelijk zelf kiezen op welk moment ik ze voel. Mijn krassen vragen een bijzondere benadering.

De uitnodiging die ik een tijdje geleden van S.M.A.K. kreeg was iets bijzonders. read more »