De tentoonstelling ‘Massimo Bartolini | Studio Matters +1′, die opent op 21.06, combineert voor het eerst een grootschalige installatie (‘+1’) met een unieke selectie kleine sculpturen (‘studio matters’).
Speciaal voor S.M.A.K. realiseert Bartolini een nieuwe versie van zijn ‘Organi’ (2008-2013), met als nieuwe titel ‘Otra Fiesta’ (2013), een metershoog orgel, opgebouwd uit de metalen pijpen van een bouwsteiger, als een metafoor voor de huidige staat waarin de architectuur zich bevindt.
‘Otra Fiesta’ zou kunnen verwijzen naar een kerkorgel, maar functioneert als een automatisch spelend draaiorgel. De lucht die door de metalen pijpen wordt geblazen, passeert eerst door de gaatjes in de muziekrol, waardoor variaties in toon en lengte ontstaan. Bartolini liet eerdere versies van zijn ‘Organi’ ‘Cheap Imitation’ van John Cage spelen (zie video hierboven: installatie in de Galleria Massimo De Carlo, Milaan 2008). Speciaal voor S.M.A.K. werd een nieuwe compositie gemaakt door free jazz muzikant Edoardo Marraffa. Tijdens de opening op 21.06 wordt een tekst van de Argentijnse dichter Roberto Juarroz op deze muziek a capella ingezongen door jazz-zangeres Deirdre Dubois.
“Kunst maken met video, dat kende men niet. Ik was dus een vreemde eend in de bijt. Toen ik in het eerste jaar film zat, werd een werk van mij aangekocht door het Museum of Modern Art in New York, waardoor ik carte blanche had op school.”
Koen Theys is één van pioniers van de videokunst in België. In zijn videowerk figureren bekende gezichten uit de twintigste eeuw zoals Hitler in ‘Media Studies, after Heinrich Hoffmann’ (2001), Picasso in ‘Painting with Picasso’ (2003) of Brad Pit in ‘Starring’ (2003). Al deze personages zijn zeer verschillend van elkaar, maar ze hebben allemaal een sterk gevoel voor theatraliteit. Want Koen (en zijn tweelingbroer Frank) Theys houdt van theatraliteit: in zijn eerste werk gaat hij de “theaterlijke dwaasheid” van Richard Wagner te lijf en in ‘Patria’ waagt hij zich aan een remake van het beroemde schilderij van Gustave Wappers.
Eerst werkt Koen Theys aan een theatrale mise en scène die als uitgangspunt dient voor een video-opname. In een tweede stap wordt deze opname getoond als een op zichzelf staand videowerk.
Zijn werken dragen steeds een dualiteit (tweeling?) read more »
In de zomer van 2012 realiseerde Stijn Ank in de KunstNu-ruimte van S.M.A.K. het werkInterval, een gelaagde gipsen sculptuur waarmee hij een leegte in de ruimte – een interval – fysiek zichtbaar maakte. Ian Swerts voltooide een documentaire over het maakproces, met begeleidende commentaren van de kunstenaar, artistiek directeur Philippe Van Cauteren en curator Thomas Caron.
In het kader van zijn tentoonstelling in S.M.A.K. gaf videokunstenaar Koen Theys op 16.04.2013 een artist talk in het KASK. Bekijk hier integraal zijn lezing.
In de ‘KunstNu’-ruimte nodigt S.M.A.K. traditiegetrouw elk jaar enkele beloftevolle jonge kunstenaars uit om hun eerste museale solopresentatie te realiseren. In 2013 bijt de Deense kunstenares Tove Storch (°1981) de spits af.
Tove Storch zoekt naar manieren om tegenstellingen in evenwicht te brengen: zachte, fragiele zijde wordt gecombineerd met metaal, delicate sensualiteit met koel minimalisme, of massieve zwaarte met de lichtheid van flinterdun textiel en lucht.
Met HOME-MADE VICTORIES brengt S.M.A.K. de eerste grote overzichtstentoonstelling van Koen Theys, pionier van de Belgische videokunst. Eén van de getoonde videowerken is het indrukwekkende PATRIA (Vive le roi! Vive la répubique!) (2008).
In PATRIA vertrekt Koen Theys van het idee van ‘het Einde van de Geschiedenis’, zoals het werd geformuleerd door de Amerikaanse politieke denker Francis Fukuyama. Theys projecteert dit idee echter op de geschiedenis van België. Hij inspireerde zich op ‘Episode van de Septemberdagen van de Belgische Revolutie in 1830’ (1834) van Gustave Wappers. Dit is een schoolvoorbeeld van 19de-eeuwse ‘art pompier’: een officieel academisch schilderij over een historische gebeurtenis (een ‘historiestuk’) met breedvoerig vertoon van dramatiek en heldhaftigheid.
Geënt op deze kunsthistorische traditie organiseerde Theys een performance op het Brusselse Martelarenplein, de plaats voor het Vlaams Parlement waar een 400-tal slachtoffers van de Belgische revolutie liggen begraven. De figuranten van het schilderij verving de kunstenaar door politiemannen. Die stelde hij in een uitgekiende compositie op in het gezelschap van hun paarden en honden. Niet trots en in het gelid, zoals het een politiekorps betaamt, maar read more »
De in het zwart geklede vogel is half dier, half mens, met vleugelachtige armen en een grote snavel. Zijn voeten zijn vergroeid met wortels, terwijl tegen zijn borst met leren riemen een zware houten balk bevestigd is. Een foto toont de originele context van het beeld, die sterk contrasteert met de museale omgeving. Het opschrift “Je n’ai absolument rien à voir avec le XXième siècle” verwijst naar de afstand die Thierry De Cordier neemt ten aanzien van het wereldse. De Cordier leeft afgezonderd, vastbesloten om de wereld te denken vanuit zijn achtertuin en in alle rust te tuinieren. Het landschap en zijn groentetuin zijn voor De Cordier tegelijkertijd werkterrein, onderwerp en inspiratiebron. read more »
Over performance en het theatrale in het werk van Joachim Koester
Martin Desloovere
Wie de uitgebreide solotentoonstelling van Joachim Koester in S.M.A.K. bezoekt, verlaat al gauw de vertrouwde ‘white box’-omgeving van het museum en komt terecht in duistere zalen. Uiteraard zorgt die duisternis in de eerste plaats gewoon voor een goede zichtbaarheid van de geprojecteerde beelden, maar tegelijk roept ze meteen het gevoel op van de ‘black box’ van het theater.
Die indruk van een doelbewuste, sfeer scheppende enscenering wordt bovendien aanzienlijk versterkt door de manier waarop de diverse ‘kamers’ met elkaar verbonden zijn: via doolhofachtige gangen langs grote wanden, gemaakt van ongeordend aan elkaar getimmerde houten planken. In deze tekst lijkt dat misschien niet echt indrukwekkend, maar het is verrassend hoe sterk dit eenvoudige ‘decor’ de ervaring van Koesters werk beïnvloedt, kleurt en ondersteunt. De houten constructies en de uitgekiende belichting laten volop elementen van theatraliteit meespelen: verschijnen en verdwijnen, spanning, verkenning en ontdekking. Tijdens een rondleiding zei Koester daar zelf over: “The wooden structure is like a cake saying ‘Eat me, enter me, get lost in me’. It creates a boarded-up, haunted house feeling.” read more »
Joachim Koesters video ONE+ONE+ONE, die nu in zijn solotentoonstelling in S.M.A.K. te zien is, draait rond de beruchte Aleister Crowley. In deze blogbijdrage wordt onder meer zijn invloed in de Britse rockwereld belicht.
David Schelfthout
In de dubbelprojectie ONE+ONE+ONE laat Joachim Koester in Cefalú een jonge vrouw op zoek gaan naar Aleister Crowley’s “Abbey of Thelema”. De zogenaamde abdij is nu een complete ruïne, maar ook al toen Crowley en zijn volgelingen er verbleven (1920-1923) was het een uiterst primitief bouwsel, amper één verdieping hoog, zonder sanitaire voorzieningen.
Tijdens een reis in Sicilië in april 2012 reden we van Messina naar Palermo. We verlieten de snelweg in Cefalú om te lunchen. Aardig kuststadje, tegen een rotswand aangebouwd, charmant historisch centrum, uitdeinende nieuwbouwwijken en een slinger vakantieverblijven langs de promenade. read more »
Met Ensemblematic, de collectiepresentatie die sinds midden september in S.M.A.K. loopt, willen we meer registers opentrekken. De opstelling zoals ze nu in het museum te zien is, toont natuurlijk slechts énkele highlights uit onze collectie. Daarom zal Ensemblematic vanaf begin februari tot eind maart geleidelijk aan worden gewijzigd. Het ensemble van Bruce Nauman bijvoorbeeld zal worden vervangen door een presentatie met werk van Berlinde De Bruyckere. Wil je de collectiestukken van Nauman nog komen bewonderen? Kom dan voor 10 februari S.M.A.K. bezoeken, want daarna worden de werken van Nauman voor onbepaalde tijd opnieuw naar het museumdépôt verhuisd.
De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld
door Inge Braeckman
Geen werk van Bruce Nauman zonder kritiek op de mens en diens toestanden. Deze belangrijke pionier van de conceptkunst houdt in 1965 op met schilderen om vanaf dan zijn eerste objecten te maken: T-vormen in glasvezel die met lichaamsbewegingen worden geassocieerd. Zijn werk bestaat voornamelijk uit lichaamskunst, sculpturen, fotografie, film, hologrammen, neonwerken en video-installaties. Zo maakte hij in de jaren 1960 afgietsels van zijn lichaam, of maakte hij video-opnamen van zijn atelier waarbij hij de ruimte verkende door langs de wanden van die ruimte te lopen of door tegen een van de hoeken van die ruimte te vallen. Vooral in zijn neonwerken is taal van belang. Maar over het algemeen spelen communicatie en de inherent ermee verbonden problemen een cruciale rol in zijn hele werk. De nadruk ligt vooral op de betekenissen van de frustratie, van misleiding, van het zinloze en van het absurde. Het zijn de verborgen drijfveren van het menselijke bestaan die hij vertaalt aan de hand van een verontrustende en vaak zeer directe beeldspraak. Daarbij schuwt hij de provocatie niet.
Met Untitled (Four small animals) creëert hij door middel van schrale materialen een sculptuur die eerder uit elkaar gerukt lijkt te zijn dan consistent. De vier gelijkaardige ‘opgezette’ en vervormde wezens zitten ‘gevangen’ in een carrousel en geven uiting aan de materiële banaliteit.
‘Untitled (Four small animals)’ (1989) van Bruce Nauman is momenteel te zien in de tentoonstelling ENSEMBLEMATIC, tot 02.06.2013 in S.M.A.K.
Een uitgebreide monografie waarin ook het recentste werk van Joachim Koester aan bod komt, is in de maak en zal pas verschijnen na de intrigerende tentoonstelling ’MAYBE ONE MUST BEGIN WITH SOME PARTICULAR PLACES’, die nog tot 10 maart in S.M.A.K. loopt. Het boek wordt een coproductie tussen S.M.A.K. (B), MIT List Visual Arts Center (VS) en Kunsthal Charlottenborg (DK). Om je wegwijs te maken in de tentoonstelling en ook duiding te bieden bij de getoonde werken, vind je bij de ingang van de tentoonstelling onze gratis bezoekersgids. Claudine Hellweg bespreekt hier voor jullie alvast de Koester-publicatie ‘I MYSELF AM ONLY A RECEIVING APPARATUS’uit 2010, die in onze S.M.A.K.-bookshop te koop is.
Joachim Koester – much communication in a motion
I MYSELF AM ONLY A RECEIVING APPARATUS is de intrigerende titel van een werk dat Joachim Koester in 2010 maakte voor zijn solotentoonstelling in Kestnergesellschaft in Hannover. Het is ook de titel van de tentoonstelling èn van een publicatie die naar aanleiding daarvan is uitgegeven over Koesters oeuvre. De publicatie bestaat uit twee boekjes: het eerste boek is klein en handzaam en volledig zwart op geel gedrukt. Het tweede boek is bijna dubbel zo groot, maar alleen een even grote gele bladspiegel als in het eerste boekje is in zwart bedrukt.
MAYBE ONE MUST BEGIN WITH SOME PARTICULAR PLACES is de intrigerende titel van een recent werk van Joachim Koester. Ook deze titel benoemt zowel een werk als een tentoonstelling, nl. zijn huidige overzichtstentoonstelling in S.M.A.K. Het werk met deze titel is een 16mm film waarin een man op leeftijd met ontblote torso een serie wonderlijke bewegingen uitvoert. Zijn het bezwerende, helende of rituele bewegingen die hier worden uitgevoerd? Of is het een moderne dans? Waarom is de uitvoerder een oudere man? Waarom verdwijnt hij af en toe uit beeld zonder dat de camera volgt? Maar vooral: op welke uitzonderlijke plek speelt zich dit af? Of speelt dat geen rol, zoals ook de titel van het werk stelt dat je een werk misschien moet beginnen met een bijzondere plek…
S.M.A.K. wenst u voor 2013 hartverwarmende contacten, gezonde relativering en gevoel voor ironie.
De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld
door Inge Braeckman
Thomas Schütte celebreert de mythe van de kunst en van de kunstenaar niet; integendeel, hij creëert een mythologisch getint universum dat als een ‘levende dode’ in de kunst(wereld) rondloopt. Daarbij schuwt hij de ironie en de relativering niet. Zo creëerde hij in 2007 een reeks modellen van een vakantiewoning voor terroristen (Ferienhaus für Terroristen). Zowel in zijn architectuurmodellen – die niet alleen als beelden in een museum of in een tentoonstellingsruimte worden geplaatst, maar die zich ook als gedachtemodel onttrekken aan de besloten wereld van de kunst – als in zijn sculpturen tout court drukt hij het verlangen naar communicatie, of juist het pijnlijke gebrek daaraan, uit.
In Trio zijn dan ook drie afzonderlijke figuren – die een geheel vormen, hoewel ze met hun rug naar elkaar staan en elkaar dus niet kunnen zien – met elkaar verbonden. Gehuld in lappen stof, met een getormenteerde blik en geprononceerde gelaatstrekken lijken het tragikomische (let bijvoorbeeld op het potlood dat als wapen fungeert) personages die zich in de onmogelijkheid bevinden om tot de strijd over te gaan, ook al dragen ze hun wapens bij zich. Ze zijn broos en bestaan uit hout, plexiglas, touw, was, metaal, papieren kleefband en verf. read more »
