De collectie in woord en beeld
De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld
door Inge Van Reeth
De in het zwart geklede vogel is half dier, half mens, met vleugelachtige armen en een grote snavel. Zijn voeten zijn vergroeid met wortels, terwijl tegen zijn borst met leren riemen een zware houten balk bevestigd is. Een foto toont de originele context van het beeld, die sterk contrasteert met de museale omgeving. Het opschrift “Je n’ai absolument rien à voir avec le XXième siècle” verwijst naar de afstand die Thierry De Cordier neemt ten aanzien van het wereldse. De Cordier leeft afgezonderd, vastbesloten om de wereld te denken vanuit zijn achtertuin en in alle rust te tuinieren. Het landschap en zijn groentetuin zijn voor De Cordier tegelijkertijd werkterrein, onderwerp en inspiratiebron. read more »
februari 11, 2013 – 1:27 pm
Joachim Koesters video ONE+ONE+ONE, die nu in zijn solotentoonstelling in S.M.A.K. te zien is, draait rond de beruchte Aleister Crowley. In deze blogbijdrage wordt onder meer zijn invloed in de Britse rockwereld belicht.
David Schelfthout
In de dubbelprojectie ONE+ONE+ONE laat Joachim Koester in Cefalú een jonge vrouw op zoek gaan naar Aleister Crowley’s “Abbey of Thelema”. De zogenaamde abdij is nu een complete ruïne, maar ook al toen Crowley en zijn volgelingen er verbleven (1920-1923) was het een uiterst primitief bouwsel, amper één verdieping hoog, zonder sanitaire voorzieningen.
Tijdens een reis in Sicilië in april 2012 reden we van Messina naar Palermo. We verlieten de snelweg in Cefalú om te lunchen. Aardig kuststadje, tegen een rotswand aangebouwd, charmant historisch centrum, uitdeinende nieuwbouwwijken en een slinger vakantieverblijven langs de promenade. read more »
januari 30, 2013 – 4:33 pm
Met Ensemblematic, de collectiepresentatie die sinds midden september in S.M.A.K. loopt, willen we meer registers opentrekken. De opstelling zoals ze nu in het museum te zien is, toont natuurlijk slechts énkele highlights uit onze collectie. Daarom zal Ensemblematic vanaf begin februari tot eind maart geleidelijk aan worden gewijzigd. Het ensemble van Bruce Nauman bijvoorbeeld zal worden vervangen door een presentatie met werk van Berlinde De Bruyckere. Wil je de collectiestukken van Nauman nog komen bewonderen? Kom dan voor 10 februari S.M.A.K. bezoeken, want daarna worden de werken van Nauman voor onbepaalde tijd opnieuw naar het museumdépôt verhuisd.
De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld
door Inge Braeckman
Geen werk van Bruce Nauman zonder kritiek op de mens en diens toestanden. Deze belangrijke pionier van de conceptkunst houdt in 1965 op met schilderen om vanaf dan zijn eerste objecten te maken: T-vormen in glasvezel die met lichaamsbewegingen worden geassocieerd. Zijn werk bestaat voornamelijk uit lichaamskunst, sculpturen, fotografie, film, hologrammen, neonwerken en video-installaties. Zo maakte hij in de jaren 1960 afgietsels van zijn lichaam, of maakte hij video-opnamen van zijn atelier waarbij hij de ruimte verkende door langs de wanden van die ruimte te lopen of door tegen een van de hoeken van die ruimte te vallen. Vooral in zijn neonwerken is taal van belang. Maar over het algemeen spelen communicatie en de inherent ermee verbonden problemen een cruciale rol in zijn hele werk. De nadruk ligt vooral op de betekenissen van de frustratie, van misleiding, van het zinloze en van het absurde. Het zijn de verborgen drijfveren van het menselijke bestaan die hij vertaalt aan de hand van een verontrustende en vaak zeer directe beeldspraak. Daarbij schuwt hij de provocatie niet.
Met Untitled (Four small animals) creëert hij door middel van schrale materialen een sculptuur die eerder uit elkaar gerukt lijkt te zijn dan consistent. De vier gelijkaardige ‘opgezette’ en vervormde wezens zitten ‘gevangen’ in een carrousel en geven uiting aan de materiële banaliteit.
‘Untitled (Four small animals)’ (1989) van Bruce Nauman is momenteel te zien in de tentoonstelling ENSEMBLEMATIC, tot 02.06.2013 in S.M.A.K.
januari 7, 2013 – 4:13 pm
S.M.A.K. wenst u voor 2013 hartverwarmende contacten, gezonde relativering en gevoel voor ironie.
De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld
door Inge Braeckman
Thomas Schütte celebreert de mythe van de kunst en van de kunstenaar niet; integendeel, hij creëert een mythologisch getint universum dat als een ‘levende dode’ in de kunst(wereld) rondloopt. Daarbij schuwt hij de ironie en de relativering niet. Zo creëerde hij in 2007 een reeks modellen van een vakantiewoning voor terroristen (Ferienhaus für Terroristen). Zowel in zijn architectuurmodellen – die niet alleen als beelden in een museum of in een tentoonstellingsruimte worden geplaatst, maar die zich ook als gedachtemodel onttrekken aan de besloten wereld van de kunst – als in zijn sculpturen tout court drukt hij het verlangen naar communicatie, of juist het pijnlijke gebrek daaraan, uit.
In Trio zijn dan ook drie afzonderlijke figuren – die een geheel vormen, hoewel ze met hun rug naar elkaar staan en elkaar dus niet kunnen zien – met elkaar verbonden. Gehuld in lappen stof, met een getormenteerde blik en geprononceerde gelaatstrekken lijken het tragikomische (let bijvoorbeeld op het potlood dat als wapen fungeert) personages die zich in de onmogelijkheid bevinden om tot de strijd over te gaan, ook al dragen ze hun wapens bij zich. Ze zijn broos en bestaan uit hout, plexiglas, touw, was, metaal, papieren kleefband en verf. read more »
december 10, 2012 – 4:31 pm
De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld
door Inge Van Reeth
In 1964 transformeerde de dichter Broodthaers zijn poëziebundel Pense- Bête tot wat hij zelf zijn eerste ‘proposition artistique’ noemde. Dit werk zou meteen het symbolische begin van zijn beeldend kunstenaarschap zijn. De kunstenaar zette 44 exemplaren van zijn gelijknamige, nooit verkocht geraakte dichtbundel voor de helft vast in gips. Het opengescheurde pakpapier laat aan de bovenkant van de ‘sculptuur’ de boekenruggen zien, de onderkant zit onder het gips verstopt. De dichtbundel kan niet gelezen worden zonder het plastische aspect ervan te vernielen. Tot verbazing van de kunstenaar was niemand geïnteresseerd in de inhoud van de dichtbundels. read more »
oktober 24, 2012 – 1:19 pm
Onlangs breidde S.M.A.K. haar collectie met ‘Aan-één’ (2009) van Berlinde De Bruyckere uit. Deze recente aankoop is momenteel in het museum te zien. S.M.A.K. was bijzonder verheugd toen officieel werd bekendgemaakt dat Berlinde De Bruyckere als enige Belgische kunstenaar ons land mag vertegenwoordigen op de Biënnale van Venetië in 2013 en wenst haar alvast veel succes toe.
Omdat wij het voordien misten
door Geert Jan Beeckman
Berlinde De Bruyckere (°1964, Gent) is een Belgische kunstenares, bekend voor haar installaties en beeldhouwwerken. De thema’s in haar werk zijn liefde en verlies, leven en dood, eenzaamheid en vergankelijkheid, lust en troost. In haar kunst verwerkt ze de deformatie van het lichaam. Ze hanteert een expressieve beeldtaal waarmee ze de kijker wil beroeren. Haar inspiratie put ze uit verschillende disciplines en oude meesters om tot een eigen stem binnen de actuele kunst te komen. Recent kocht S.M.A.K. van haar een werk uit 2009, momenteel opgesteld onder de titel ‘Aan-één’. Mijn bezoek aan dit werk van De Bruyckere bracht mij het volgende persoonlijke verslag op.
Een eerste blik.
Het werk komt het oog binnen langs de poëzie van het monumentale. Je ziet een kast op de rug, een ‘grootse’ kast die wordt geschraagd door het ‘wankele’ van het bestaan. Gericht op de eerste blik van de bezoeker heeft de wil van de kunstenares je al meteen vast. Want je zal kijken hoe je anders kan kijken, je zal rondgaan naar de ziel van het bedoelde, je zal gaan zien dat alles in de zaal vasthangt aan de taal van misschien wel een vreemde droom. Intrigerend is het minste wat je kan zeggen. En dan sta je nog maar aan het begin. read more »
oktober 9, 2012 – 11:56 am
De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld.
door Björn Scherlippens
Van de schilder Raoul De Keyser bezit S.M.A.K. meer dan vijftien werken. Samen overspannen zij ongeveer drie decennia uit zijn carrière en verlenen ze inzicht in de evolutie die de kunstenaar op het gebied van stijl en beeldtaal doorgemaakt heeft. De vroegste doeken in de collectie, waaronder Kraantje en tuinslang 1965 (1965) en Camping II (1969), tonen dat De Keyser aanvankelijk nauw bij de popart aanleunde en dat hij vanuit deze positie de dagelijkse realiteit een iconisch uiterlijk meegaf. In latere werken, zoals Zonder titel (1973) en Krijthoek 190° (1977), ging de kunstenaar een geheel eigen richting uit: hierbij schematiseerde hij de werkelijkheid zodanig dat ze haast als een abstract patroon van lijnen en kleurvlakken op het canvas verscheen.
Het schilderij Grenier 14 (1992) stamt uit De Keysers rijpe periode en is binnen de S.M.A.K.-verzameling een van de recentste werken van zijn hand. Zoals de titel suggereert, maakt het deel uit van een serie, die de kunstenaar schiep op basis van wat hij vanuit zijn zolderraam zag (‘grenier’ is het Franse woord voor zolder). In Grenier 14 stelde hij de kruin van een boom voor, op een wijze die zich terzelfder tijd laat aanschouwen als een figuratief beeld en een abstract geheel. Specifiek vatte De Keyser dit werk op als een hommage aan de Nederlandse schilder Piet Mondriaan, die in Avond, rode boom (1908) de natuur stileerde tot een harmonisch spel van kleuren, lijnen en vormen.
read more »
september 17, 2012 – 2:42 pm
In de tentoonstelling ENSEMBLEMATIC presenteert S.M.A.K. enkele van de opvallendste ensembles uit zijn collectie.
door Björn Scherlippens
Wim Delvoye bekleedt schoppen en strijkplanken met heraldische motieven, tatoeëert varkens met Harley Davidson-logo’s, beschildert butagasflessen met Delfts blauwe windmolens… en stelt deze artefacten tentoon op prestigieuze kunstmanifestaties. Hij zit niet om een controverse of een dubbelzinnigheid verlegen en combineert met zichtbaar plezier – maar tegelijk met grote ernst en finesse in de uitvoering – voorwerpen, materialen en motieven die elkaar afstoten. Hij koppelt wringende werelden van hoge en lage cultuur, van kitsch en kunst en van goede smaak en wansmaak. Hij wil de grenzen tussen deze werelden in een (kunst)voorwerp opheffen en zo het in onze ervaring vastgeroeste ding laten verdwijnen. ‘Ik vecht tegen het object, ik wil het ridiculiseren… het ontkleden’, zegt hij strijdlustig.
In zijn reeks Voetbalgoals uit 1990, waartoe Panem et circenses I behoort, is aan deze vernietigingsdrang heel ‘voelbaar’ gestalte gegeven. De doelen zijn, op hun stalen raamwerk na, geheel in glas-in-loodramen uitgevoerd. read more »
De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld
Als performancekunstenares onderzoekt Marina Abramović de menselijke fysieke en mentale grenzen. ‘Art must be Beautiful, Artist must be Beautiful’ is een typisch voorbeeld van Abramović’ vroege performances. Het werk gaat niet zozeer over lichamelijke pijn, dan wel over de bevrijde mentale staat die via pijn kan bereikt worden. In de videoregistratie van deze performance zien we Abramović agressief, haast hysterisch, haar lange haren borstelen, terwijl ze de mantra “Art must be Beautiful, Artist must be Beautiful” opdreunt.
Dit werk is momenteel te zien in de Collectiepresentatie Video, tot 02.09.2012 in S.M.A.K. read more »
januari 10, 2012 – 11:42 am
De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld
door Inge Braeckman
Jan Fabre is een uiterst veelzijdig kunstenaar die niet onder één noemer te vatten is. Sinds 1976 houdt hij zich bezig met de verschillende disciplines in de beeldende kunst, maar ook met theater, ballet, film en video. In zijn eerste theaterteksten en in zijn eerste performances stond het gedisciplineerde lichaam centraal. Vanaf 1980 begon hij te regisseren. In de daaropvolgende producties lag de nadruk op het extatische lichaam. In 1981 liet hij zich drie dagen opsluiten en bekraste hij de ruimte met een blauwe balpen, een bic, die zijn signatuur is geworden. Op dat moment was de bic-art geboren.
De sculptuur De man die de wolken meet is een metafoor voor de kunstenaar, die het onmogelijke in zijn werken probeert te vatten: hoog op een gebouw staat hij op een bibliotheekladder, kaarsrecht met de handen in de lucht terwijl hij een meetlat vasthoudt. Het werk is geïnspireerd op de film Birdman of Alcatraz (1962) van John Frankenheimer. Daarin speelt Burt Lancaster een gevangene in de zwaarbewaakte gevangenis op het eiland Alcatraz. Zijn enige contact met de buitenwereld is de dagelijkse wandeling op het pleintje tussen de hoge gevangenismuren, waar hij telkens omhoogkijkt naar de meeuwen. Wanneer hem bij zijn vrijlating wordt gevraagd wat zijn toekomstplannen zijn, antwoordt hij: ‘Ik ga de wolken meten.’ read more »
december 13, 2011 – 9:26 am
De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld
De ballon van The Aeromodeller van Panamarenko bestaat uit samengeplakte repen polyesterfilm, de gondel uit gevlochten palembang rotan. De zelfgemaakte, mahoniehouten, triplex schroeven worden aangedreven door vier Flymo-motoren die op een wendbaar onderstel rusten. Oorspronkelijk was het Panamarenko’s bedoeling in de gondel van de ballon te wonen. In die zin is The Aeromodeller nog het best te vergelijken met Panamarenko’s belangstelling voor ruimteschepen. “Het hoogste doel dat de mens zichzelf kan stellen”, zei hij ooit, “is een manier vinden om de aarde te verlaten”. Dit is geen escapisme. Uiteindelijk wordt de mens nergens zo met zichzelf geconfronteerd als in een ruimteschip: voor altijd op weg naar niets.
Panamarenko, Aeromodeller (Zeppelin), 1969 | 2700 x Ø 600; 200 x 600 x 300 cm | mixed media
Meer informatie
december 7, 2011 – 10:30 am
De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld
De Portugese kunstenaar Rui Chafes (Lissabon, 1966) realiseerde in 2001 voor S.M.A.K. het winterproject Kranker Engel: een boomsculptuur in het citadelpark en een reeks tekeningen uit de serie Fragmentos de Novalis in het museum.
Zelf zegt hij hierover:
‘Het kan elke boom zijn, in elk woud, in elk veld, want de sculptuur beweegt. Net zoals alle andere engelen heeft ook deze engel geen definitieve plaats. Het moet echter winter zijn, de boom moet zijn bladeren afgeschud hebben. Ik wil dat het hele bos, niet enkel de sculptuur, eruitziet als een spook. Op die manier wordt het hele park een sculptuur. ‘s Winters lijkt het hele bos bevroren, leeg, naakt; de kale bomen met hun bevroren, grijze takken gaan op mensen lijken, net zoals creaturen van Giacometti of Becket. Zich aftekenend tegen de lucht, alleen, als een spookverschijning in het winterse, bevroren bos, wordt de sculptuur een beeld van armoede, van een offer, van hulpeloze ellende. Een uitgemergelde figuur, met zware, zwarte tranen die neerdruppelen. Een zieke engel die zijn vleugels uitstrekt naar de lucht, vechtend tegen de zwarte gewichten die hem neerwaarts drukken.’
Rui Chafes, Kranker Engel, 2001, 26 x (14 x 14 x 60) cm, metaal, aluminium
