De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld
door Shuxian Lee
In het kader van de tentoonstelling Music Stands Still van de Argentijnse kunstenaar Jorge Macchi werd voor S.M.A.K. de interactieve geluidswandeling (no)Tour Gent ontwikkeld. Deze driedimensionale wandeling vertrekt vanuit geluid als verbindend element tussen woord en beeld en nodigt het publiek uit om vanuit een poëtische attitude de leefomgeving en het collectieve geheugen van de stad te herdenken. (no)Tour sluit gevoelsmatig en thematisch aan bij de tentoonstelling in S.M.A.K. – opgevat als een atmosferische wandeling waarbij de totaalervaring centraal staat – en verkent de intuïtieve sferen die regelmatig in Macchi’s werk opduiken, zoals muziek, licht, schaduw, vervaging, begrenzing, openheid, stilte, toeval en leegte.
(no)Tour is het resultaat van een kunsteducatief project van the Milena principle/WIT en Escoitar.org. De wandelervaring vertrekt vanuit S.M.A.K. maar meandert verder doorheen het Gentse Citadelpark. Het speelt hiermee in op Macchi’s artistieke project Buenos Aires Tour (2004), een ‘toeristische gids’ met objets trouvés, beelden, teksten en een CD-ROM, een uitnodiging om de stad op een onconventionele en desoriënterende manier te ontdekken. Het voorbereidende traject van (no)Tour Gent leidde tot de creatie van soundscapes en geluidsopnamen door jongeren, na de exploratie van verschillende locaties. Deze geluiden dalen in diverse lagen neer op de omgeving van het Citadelpark en leggen een verborgen stad vol persoonlijke verhalen en interferenties bloot. (no)Tour haakt hiermee in op de manier waarop Macchi als kunstenaar naar de hem omringende wereld kijkt. Hij lijkt over de gave te beschikken om al dagdromend en op hypersensitieve wijze door de realiteit te dwalen, met aandacht voor de ‘non-sferen’ en de ‘non-plaatsen’ die letterlijk ‘tussen-in’ liggen. Tussen droom en werkelijkheid, tussen emotie en ratio, tussen slaap en waak. read more
bij enkele geluidskunstinstallaties van Michael Sailstorfer en Jorge Macchi
door Martin Desloovere
De jongste maanden worden liefhebbers van sound art door S.M.A.K. verwend: in de recente solotentoonstellingen van zowel Michael Sailstorfer als Jorge Macchi kunnen een paar boeiende geluidskunstinstallaties ’beleefd’ worden.
Sound Art
Sound art heeft zich vooral de voorbije tien jaar steeds nadrukkelijker als aparte ‘discipline’ en specifiek studieobject in de hedendaagse kunst(kritiek) ontwikkeld, te oordelen naar de talloze tentoonstellingen, festivals, conferenties en kunstwetenschappelijke studies die eraan gewijd worden. Toch moeten we voor de eerste aanzetten terug tot de jaren 1950, zoals de Amerikaanse muzikant en onderzoeker Brandon LaBelle aangeeft in zijn boeiende studie Background Noise. Perspectives on Sound Art (2006):
“Since the early 1950s, sound as an aesthetic category has continually gained prominence. Initially through the experimental music of John Cage and ‘musique concrète’, divisions between music and sound stimulated adventures in electronics, field recording, the spacialization of sonic presentation. (…) The developments of sound art which took its defining steps from the mid to late 1960s, coincides generally with the developments of (…) Performance and Installation Art.”
De korte video Shooting Star (2002) documenteert Michael Sailstorfers poging om een lantaarnpaal van op zijn omgebouwde Mercedes af te schieten. Het melancholische idee om je eigen vallende ster te creëren, krijgt in deze video een tragikomisch karakter wanneer de ‘ster’ al na een paar seconden neerstort.
Sailstorfer bevraagt onze drang naar continue versnelling, onze zoektocht naar een eigen ruimte en onze moderne notie van mobiliteit in speelse beelden die eigenzinnig verlangen naar het stoppen van de tijd. Het werk van Sailstorfer biedt een verwonderde en poëtische blik op de ons omringende realiteit. Zoals een kind de wereld ontdekt en er controle op tracht te krijgen, zo transformeert Sailstorfer alledaagse objecten in esthetische beelden die de positie van de mens in tijd en ruimte bevragen.
De tentoonstelling Michael Sailstorfer | Raum und Zeit loopt van 26.03 tot 03.07.2011 in S.M.A.K.
Raum und Zeit brengt een overzicht van het werk van de Duitse beeldhouwer Michael Sailstorfer (°1979, Velden/Vils). Hoewel de jonge kunstenaar internationaal een grote bekendheid geniet, werd zijn werk nog maar zelden in België getoond. Met deze tentoonstelling wil S.M.A.K. daar verandering in brengen. Aan de hand van een twintigtal werken schetst de tentoonstelling een genuanceerd beeld van Sailstorfers nog jonge oeuvre.
Sailstorfer is een melancholische dromer die met nieuwsgierige blik naar de wereld kijkt. Aan de hand van klassiek beeldhouwkundige processen als transformatie en decontextualisatie worden vertrouwde objecten, zoals autobanden, lampen of bomen, omgetoverd tot zuiver esthetisch waardevolle beelden. Daarbij heeft Sailstorfer oog voor de vormelijke kwaliteiten van die voorwerpen, maar laat hij ook ruimte voor fictie, verbeelding en romantiek.
De tentoonstelling Michael Sailstorfer | Raum und Zeit loopt van 26.03 tot 03.07.2011 in S.M.A.K.
‘Inside Installations: Behoud en presentatie van Installation Art’ was een drie jaar durend onderzoek (2004-2007) naar de zorg en het beheer van een kunstvorm die uitdagend is voor de heersende opvattingen rond conservatie. Meer dan dertig complexe installaties werden als case studies opnieuw geïnstalleerd, onderzocht en gedocumenteerd. Dit onderzoek vond in 2011 zijn neerslag in de publicatie ‘Inside Installations: Theory and Practice in the Care of Complex Artworks’.
Voor de S.M.A.K.-blog namen enkele auteurs verschillende hoofdstukken onder de loep.
Deel 1: Installation Art and the Elastic Form
door Ann Van Beurden
In deel 2 van het boek Inside Installations: Theory and Practice in the Care of Complex Artworks, wordt er een zeer onsamenhangend geheel gepresenteerd onder de titel Installation Art and the Elastic Form. De auteurs willen hier werkelijk ALLES behandelen. Er wordt zonder moeite geswitcht tussen casestudies uit de mediagebaseerde kunst, de conceptuele kunst en de uitvoerende kunst.
Het mankeert de casestudies zeker niet aan diepgang maar de lezer heeft minstens een master in elektronica, kunstgeschiedenis en museumkunde nodig om het onderzoek volledig te begrijpen. Dat de auteurs uit verschillende landen afkomstig zijn en waarschijnlijk hun teksten vanuit hun eigen taal hebben vertaald of laten vertalen naar het Engels is ook niet erg behulpzaam. Draken van zinnen met meer dan veertig woorden zijn geen uitzondering. Okay, ik overdrijf, maar laat duidelijk zijn dat het boek bedoeld is voor een gespecialiseerd publiek: academici, conservators en doortastende kunstliefhebbers en dus niet voor een verdwaalde museumbezoeker of de kunstminnende leek.
door Christophe Van Eecke (tekst uit rekto:verso, tijdschrift voor kunst en kritiek)
De romantiek is helemaal terug. Kunstenaars puren poëzie uit het alledaagse, zonder grote gebaren of hoogdravende theorieën, maar met de vinger op de pols van wat leeft in de wereld. Zo slaagt ook de Argentijnse kunstenaar Jorge Macchi, die momenteel een uitgebreide tentoonstelling geniet in S.M.A.K., erin om met heel weinig heel veel te creëren, en dat zonder in formeel minimalisme of droog conceptualisme te vervallen.

Een terugkerend motief in Macchi’s werk is de sabotage van de vloeibaarheid of de voortgang. Een hele reeks werken speelt met de mogelijkheden om beweging te stremmen en een poëzie van de stilstand te creëren. Zo toont Macchi een reeks stadsplannen waar hij alle vlakjes uit heeft weggesneden, zodat er enkel nog een weefsel van straten overblijft. Deze kaarten lijken op dissecties van steden, gereduceerd tot een web van banen, zoals een plan van de bloedbaan van een lichaam. Alleen wordt in die aderen geen bloed getransporteerd, maar verkeer, de levensadem van het kapitalisme. read more
Over zijn nieuwe werk The Longest Distance Between Two Points
door Art Philippeth
De Argentijnse kunstenaar Jorge Macchi ontwikkelde speciaal voor zijn tentoonstelling in S.M.A.K. een immens nieuw werk. Voor The Longest Distance Between Two Points toverde de kunstenaar de centrale zaal op de bovenverdieping van S.M.A.K. om tot een zee van blauwe linten. Linten die onder andere op luchthavens de grote massa in goede banen moeten leiden. In S.M.A.K. zien we een zee die door zijn uitgestrektheid enerzijds een gevoel van enorme vrijheid uitstraalt, maar anderzijds, mede door de uitgebalanceerde belichting, sterk claustrofobisch aanvoelt. Vrijheid tegenover rigide organisatie…
In onderstaand filmpje geeft Jorge Macchi verdere uitleg bij The Longest Distance Between Two Points:
Tamás Kaszás, Zsolt Tibor, Emese Benczúr, Little Warsaw (András Gálik en Bálint Havas), Ádám Kokesh, Dezso Szabó, Adrián Kupcsik en SZAF (Miklós Mécs en Judit Fisher)
Het uitgangspunt van de tentoonstelling Joy and Disaster is een evaluatie van de thema’s die dertig jaar geleden aan de basis lagen van de tentoonstelling Prospect 80/1, met zes kunstenaars uit het toen communistische Hongarije, geselecteerd door Jan Hoet.
Het engagement van de kunstenaars toen vindt vandaag weerklank in het werk van Tamás Kaszás, Zsolt Tibor, Emese Benczúr, Little Warsaw (András Gálik en Bálint Havas), Ádám Kokesh, Dezso Szabó, Adrián Kupcsik en SZAF (Miklós Mécs en Judit Fisher). Deze kunstenaars buigen zich nog steeds over politieke, historische en sociale thema’s en de relatie tussen kunst, maatschappij en gemeenschap. Joy and Disaster tracht de maatschappelijke positie van de hedendaagse Hongaarse kunstenaar te interpreteren en gaat na hoe die sinds 1980 geëvolueerd is.
Zsolt Tibor (1973)
Maakt installaties met papier, objecten en muurtekeningen. Projecties op de muur maken de kijker onzeker over wat hij ziet: een projectie of een tekening op de muur. Dit samenspel van materialen en technieken geeft het werk zijn bijzondere vorm. De gelaagdheid herinnert ons aan de verschillende facetten van zijn onderwerp. De alledaagse voorwerpen en instrumenten op papier balanceren op de grens met de abstractie, waardoor hun betekenis onzeker wordt. Ook de verbinding tussen de thema’s in Tibors werk is eerder triviaal: industrialisatie en design zonder gevoelsexpressie.
In het kader van het Europese voorzitterschap van Hongarije in 2011 presenteert S.M.A.K. met Joy and Disaster een dialoog tussen acht hedendaagse Hongaarse kunstenaars en een selectie werken uit de eigen collectie. Zsolt Petrányi (voormalig Directeur van Mucsarnok, Kunsthalle Boedapest) maakte op uitnodiging van S.M.A.K. de selectie.
door Teun De Voeght
Marcel Broodthaers was niet alleen invloedrijk als beeldend kunstenaar, maar staat vooral ook bekend om zijn institutionele kritiek en zijn pogingen om de traditionele museumwerking in vraag te stellen. Legendarisch zijn Broodthaers’ bezetting van het Paleis voor Schone Kunsten in mei 1968 en zijn Musée d’art moderne. S.M.A.K. wil nu een permanent kabinet bouwen om de kunstenaar te eren met een vaste plek in het museum. Hoe valt dit te rijmen met Broodthaers artistieke praktijk?
Catalogus Hareng Saur – Ensor en de hedendaagse kunst
door Dorothee Cappelle
De expo Hareng Saur confronteerde James Ensor op een intelligente en gelaagde manier met hedendaagse kunstenaars als Thomas Hirschhorn, Bruce Nauman, Francis Alys, Enrique Marty en Marlene Dumas. Het resultaat was zonder meer sprankelend. En dat geldt evenzeer voor de bijhorende catalogus.
Geen gebrek aan initiatieven rond Ensor in 2010. Om de honderdvijftigste verjaardag van de Oostendenaar luister bij te zetten, werden her en der tentoonstellingen en projecten gepresenteerd. Eén daarvan was Hareng Saur: Ensor en de hedendaagse kunst, een gezamenlijke productie van S.M.A.K. en het Museum voor Schone Kunsten – wat mij betreft het hoogtepunt van het Ensorjaar. De Oostendse kunstenaar werd er zonder pardon uit zijn historische context gelicht en pal tussen een internationale schare hedendaagse kunstenaars geplaatst.
De publicatie bij Hareng Saur – Ensor en de hedendaagse kunst is niet opgevat als een klassieke tentoonstellingscatalogus waarin alle geëxposeerde werken netjes staan opgelijst, afgewisseld met diepgravende essays. In deze tweetalige Nederlands-Engelse publicatie is welgeteld één dergelijk essay te vinden. Dit boek is geen naslagwerk. Het is in de eerste plaats een kijkboek. Een boek om van te proeven, om van tijd tot tijd te doorbladeren en de beelden en (korte) kunstenaarsstatements op je in te laten werken.