TRACK wordt een unieke kunstervaring in de stad Gent. Bart Lodewijks is één van 35 internationale kunstenaars die werden uitgenodigd om nieuw werk te creëren.
door Bob Vanden Broeck
Ik ontmoet de Nederlandse kunstenaar Bart Lodewijks op zijn nieuwe werkterrein aan de Zonder-Naamstraat in Gent. De zandbak heeft de vorm van een vierkant waarvan elke zijde wordt afgebakend door dikke zware balken. Over de lengte van die balken is een dunne witte krijtlijn getrokken. Het was het symbolische beginpunt van Lodewijks voorbereiding aan TRACK. In dit vierkant kan je zand verleggen, de zandbak zal er in zijn geheel niet anders uitzien. Iets gelijkaardig denkt Lodewijks ook over zijn werk. Zijn krijttekeningen zijn bijna nooit blijvend en gedoemd om bij een stevige regenbui van de gevels te sijpelen en voor altijd te verdwijnen. Was het dan allemaal een maat voor niets? Natuurlijk niet. Sporen zijn er altijd: in foto’s, in verhalen en soms nog op de huizen zelf. Als een zacht verzet. Want een blijvend karakter, daar is het Lodewijks niet om te doen.
Lodewijks’ krijttekeningen leven eigenlijk zonder publiek. Hij wil niet echt dat zijn ingrepen als ingreep worden herkend, dan wel dat de mensen en hun buurt versmelten met zijn werk, alsof het er altijd is geweest. read more »
Jorge Macchi’s vermogen om agressie om te buigen in poëzie – maar met een behoorlijk scherpe rand – werkt nergens zo wonderlijk als in een reeks composities met toevalsmuziek. In de video Caja de música (Music Box, 2004) kijkt de camera uit over drie rijbanen van een snelweg. Elke wagen die in beeld verschijnt, wordt begeleid door een noot, zodat het ritme van de wagens een melodie improviseert. Op een gelijkaardige manier puurt Macchi in 12 Short Songs (2009) muziek uit de onheilstijdingen van krantentitels. Sloganeske titels over de economische en andere crises werden in kartonnen stroken geperforeerd die vervolgens door een muziekdoosje worden gedraaid. Zo ontstaat een melodie op basis van lettertekens. Het is opnieuw een volledig willekeurige manier van componeren, maar tegelijk is het ook een romantische daad van verzet: hoe erg de wereld er ook aan toe is, en hoe cynisch de media dit ook uitbuiten, Macchi maakt er muziek van. read more »
Collectiepresentatie: een selectie uit de nieuwe aanwinsten van S.M.A.K., 2005-2011
De collectie is het DNA van S.M.A.K. en weerspiegelt de kernidentiteit van het museum als spil tussen de recente kunstgeschiedenis en actuele ontwikkelingen. Collectiepresentaties worden binnen S.M.A.K. nooit gedacht vanuit chronologische of kunsthistorische principes, wel vanuit de centrale plaats die de kunstenaar en zijn werk innemen.
een blik achter de schermen: beheer en behoud van installatiekunst
De conservering van hedendaagse beeldende kunst vormt een blijvende uitdaging voor musea. Kunstenaars maken multimediakunstwerken en installaties van vergankelijke materialen als was, rubber en PURschuim. Kunnen deze werken bewaard blijven voor de kunstliefhebbers van de toekomst?
S.M.A.K. was één van de actieve partners binnen het Europese onderzoeksproject Inside Installations: Preservation and Presentation of Installation Artdat tussen 2004 en 2007 plaatsvond. Samen met ondermeer Tate Modern in Londen en Reina Sofia in Madrid onderzocht S.M.A.K. de complexiteit van installatiekunst en de vraagstukken die daarbij opgeroepen worden als een installatie wordt opgenomen in een museale collectie.
Hoe bewaart en installeert museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam bijvoorbeeld Notion Motion van Olafur Eliasson? Dit werk beslaat 1.500 m2 en bestaat uit water, licht en beweging.
In het kader van de tentoonstelling Music Stands Still van de Argentijnse kunstenaar Jorge Macchi werd voor S.M.A.K. de interactieve geluidswandeling (no)Tour Gent ontwikkeld. Deze driedimensionale wandeling vertrekt vanuit geluid als verbindend element tussen woord en beeld en nodigt het publiek uit om vanuit een poëtische attitude de leefomgeving en het collectieve geheugen van de stad te herdenken. (no)Tour sluit gevoelsmatig en thematisch aan bij de tentoonstelling in S.M.A.K. – opgevat als een atmosferische wandeling waarbij de totaalervaring centraal staat – en verkent de intuïtieve sferen die regelmatig in Macchi’s werk opduiken, zoals muziek, licht, schaduw, vervaging, begrenzing, openheid, stilte, toeval en leegte.
(no)Tour is het resultaat van een kunsteducatief project van the Milena principle/WIT en Escoitar.org. De wandelervaring vertrekt vanuit S.M.A.K. maar meandert verder doorheen het Gentse Citadelpark. Het speelt hiermee in op Macchi’s artistieke project Buenos Aires Tour (2004), een ‘toeristische gids’ met objets trouvés, beelden, teksten en een CD-ROM, een uitnodiging om de stad op een onconventionele en desoriënterende manier te ontdekken. Het voorbereidende traject van (no)Tour Gent leidde tot de creatie van soundscapes en geluidsopnamen door jongeren, na de exploratie van verschillende locaties. Deze geluiden dalen in diverse lagen neer op de omgeving van het Citadelpark en leggen een verborgen stad vol persoonlijke verhalen en interferenties bloot. (no)Tour haakt hiermee in op de manier waarop Macchi als kunstenaar naar de hem omringende wereld kijkt. Hij lijkt over de gave te beschikken om al dagdromend en op hypersensitieve wijze door de realiteit te dwalen, met aandacht voor de ‘non-sferen’ en de ‘non-plaatsen’ die letterlijk ‘tussen-in’ liggen. Tussen droom en werkelijkheid, tussen emotie en ratio, tussen slaap en waak. read more »
bij enkele geluidskunstinstallaties van Michael Sailstorfer en Jorge Macchi
door Martin Desloovere
De jongste maanden worden liefhebbers van sound art door S.M.A.K. verwend: in de recente solotentoonstellingen van zowel Michael Sailstorfer als Jorge Macchi kunnen een paar boeiende geluidskunstinstallaties ’beleefd’ worden.
Sound Art
Sound art heeft zich vooral de voorbije tien jaar steeds nadrukkelijker als aparte ‘discipline’ en specifiek studieobject in de hedendaagse kunst(kritiek) ontwikkeld, te oordelen naar de talloze tentoonstellingen, festivals, conferenties en kunstwetenschappelijke studies die eraan gewijd worden. Toch moeten we voor de eerste aanzetten terug tot de jaren 1950, zoals de Amerikaanse muzikant en onderzoeker Brandon LaBelle aangeeft in zijn boeiende studie Background Noise. Perspectives on Sound Art (2006):
“Since the early 1950s, sound as an aesthetic category has continually gained prominence. Initially through the experimental music of John Cage and ‘musique concrète’, divisions between music and sound stimulated adventures in electronics, field recording, the spacialization of sonic presentation. (…) The developments of sound art which took its defining steps from the mid to late 1960s, coincides generally with the developments of (…) Performance and Installation Art.”
De korte video Shooting Star (2002) documenteert Michael Sailstorfers poging om een lantaarnpaal van op zijn omgebouwde Mercedes af te schieten. Het melancholische idee om je eigen vallende ster te creëren, krijgt in deze video een tragikomisch karakter wanneer de ‘ster’ al na een paar seconden neerstort.
Sailstorfer bevraagt onze drang naar continue versnelling, onze zoektocht naar een eigen ruimte en onze moderne notie van mobiliteit in speelse beelden die eigenzinnig verlangen naar het stoppen van de tijd. Het werk van Sailstorfer biedt een verwonderde en poëtische blik op de ons omringende realiteit. Zoals een kind de wereld ontdekt en er controle op tracht te krijgen, zo transformeert Sailstorfer alledaagse objecten in esthetische beelden die de positie van de mens in tijd en ruimte bevragen.
Raum und Zeit brengt een overzicht van het werk van de Duitse beeldhouwer Michael Sailstorfer (°1979, Velden/Vils). Hoewel de jonge kunstenaar internationaal een grote bekendheid geniet, werd zijn werk nog maar zelden in België getoond. Met deze tentoonstelling wil S.M.A.K. daar verandering in brengen. Aan de hand van een twintigtal werken schetst de tentoonstelling een genuanceerd beeld van Sailstorfers nog jonge oeuvre.
Sailstorfer is een melancholische dromer die met nieuwsgierige blik naar de wereld kijkt. Aan de hand van klassiek beeldhouwkundige processen als transformatie en decontextualisatie worden vertrouwde objecten, zoals autobanden, lampen of bomen, omgetoverd tot zuiver esthetisch waardevolle beelden. Daarbij heeft Sailstorfer oog voor de vormelijke kwaliteiten van die voorwerpen, maar laat hij ook ruimte voor fictie, verbeelding en romantiek.
‘Inside Installations: Behoud en presentatie van Installation Art’ was een drie jaar durend onderzoek (2004-2007) naar de zorg en het beheer van een kunstvorm die uitdagend is voor de heersende opvattingen rond conservatie. Meer dan dertig complexe installaties werden als case studies opnieuw geïnstalleerd, onderzocht en gedocumenteerd. Dit onderzoek vond in 2011 zijn neerslag in de publicatie ‘Inside Installations: Theory and Practice in the Care of Complex Artworks’.
Voor de S.M.A.K.-blog namen enkele auteurs verschillende hoofdstukken onder de loep.
Deel 1: Installation Art and the Elastic Form
door Ann Van Beurden
In deel 2 van het boek Inside Installations: Theory and Practice in the Care of Complex Artworks, wordt er een zeer onsamenhangend geheel gepresenteerd onder de titel Installation Art and the Elastic Form. De auteurs willen hier werkelijk ALLES behandelen. Er wordt zonder moeite geswitcht tussen casestudies uit de mediagebaseerde kunst, de conceptuele kunst en de uitvoerende kunst.
Het mankeert de casestudies zeker niet aan diepgang maar de lezer heeft minstens een master in elektronica, kunstgeschiedenis en museumkunde nodig om het onderzoek volledig te begrijpen. Dat de auteurs uit verschillende landen afkomstig zijn en waarschijnlijk hun teksten vanuit hun eigen taal hebben vertaald of laten vertalen naar het Engels is ook niet erg behulpzaam. Draken van zinnen met meer dan veertig woorden zijn geen uitzondering. Okay, ik overdrijf, maar laat duidelijk zijn dat het boek bedoeld is voor een gespecialiseerd publiek: academici, conservators en doortastende kunstliefhebbers en dus niet voor een verdwaalde museumbezoeker of de kunstminnende leek.
door Christophe Van Eecke (tekst uit rekto:verso, tijdschrift voor kunst en kritiek)
De romantiek is helemaal terug. Kunstenaars puren poëzie uit het alledaagse, zonder grote gebaren of hoogdravende theorieën, maar met de vinger op de pols van wat leeft in de wereld. Zo slaagt ook de Argentijnse kunstenaar Jorge Macchi, die momenteel een uitgebreide tentoonstelling geniet in S.M.A.K., erin om met heel weinig heel veel te creëren, en dat zonder in formeel minimalisme of droog conceptualisme te vervallen.
Een terugkerend motief in Macchi’s werk is de sabotage van de vloeibaarheid of de voortgang. Een hele reeks werken speelt met de mogelijkheden om beweging te stremmen en een poëzie van de stilstand te creëren. Zo toont Macchi een reeks stadsplannen waar hij alle vlakjes uit heeft weggesneden, zodat er enkel nog een weefsel van straten overblijft. Deze kaarten lijken op dissecties van steden, gereduceerd tot een web van banen, zoals een plan van de bloedbaan van een lichaam. Alleen wordt in die aderen geen bloed getransporteerd, maar verkeer, de levensadem van het kapitalisme. read more »
