Herinnert u zich nog de levendige conversaties, het vrolijke gekwetter en het enthousiaste applaus op de Vrijdagmarkt tijdens de lente van 2000? Ja, tijdens de lente van Over the Edges? Toen had de Italiaanse kunstenaar Alberto Garutti die plaats ingenomen om zijn werk Ai Nati Oggi (letterlijk vertaald: “aan degenen die vandaag geboren zijn”) te tonen. Met een herinneringsplaat aan het kunstwerk van Gustave Courbet, L’origine du monde, en knipperende lichten op een van de grootste pleinen van Gent, verwelkomde de kunstenaar de nieuwbakken Gentenaars.
In maart 2011 kocht de stad Gent het kunstwerk aan en vorige week werd het officieel ingehuldigd, niet meer op de Vrijdagmarkt maar op het Sint-Veerleplein. read more »
Over zijn nieuwe werk The Longest Distance Between Two Points
door Art Philippeth
De Argentijnse kunstenaar Jorge Macchi ontwikkelde speciaal voor zijn tentoonstelling in S.M.A.K. een immens nieuw werk. Voor The Longest Distance Between Two Points toverde de kunstenaar de centrale zaal op de bovenverdieping van S.M.A.K. om tot een zee van blauwe linten. Linten die onder andere op luchthavens de grote massa in goede banen moeten leiden. In S.M.A.K. zien we een zee die door zijn uitgestrektheid enerzijds een gevoel van enorme vrijheid uitstraalt, maar anderzijds, mede door de uitgebalanceerde belichting, sterk claustrofobisch aanvoelt. Vrijheid tegenover rigide organisatie…
In onderstaand filmpje geeft Jorge Macchi verdere uitleg bij The Longest Distance Between Two Points:
Tamás Kaszás, Zsolt Tibor, Emese Benczúr, Little Warsaw (András Gálik en Bálint Havas), Ádám Kokesh, Dezso Szabó, Adrián Kupcsik en SZAF (Miklós Mécs en Judit Fisher)
Het uitgangspunt van de tentoonstelling Joy and Disasteris een evaluatie van de thema’s die dertig jaar geleden aan de basis lagen van de tentoonstelling Prospect 80/1, met zes kunstenaars uit het toen communistische Hongarije, geselecteerd door Jan Hoet.
Het engagement van de kunstenaars toen vindt vandaag weerklank in het werk van Tamás Kaszás, Zsolt Tibor, Emese Benczúr, Little Warsaw (András Gálik en Bálint Havas), Ádám Kokesh, Dezso Szabó, Adrián Kupcsik en SZAF (Miklós Mécs en Judit Fisher). Deze kunstenaars buigen zich nog steeds over politieke, historische en sociale thema’s en de relatie tussen kunst, maatschappij en gemeenschap. Joy and Disaster tracht de maatschappelijke positie van de hedendaagse Hongaarse kunstenaar te interpreteren en gaat na hoe die sinds 1980 geëvolueerd is.
Zsolt Tibor (1973) Maakt installaties met papier, objecten en muurtekeningen. Projecties op de muur maken de kijker onzeker over wat hij ziet: een projectie of een tekening op de muur. Dit samenspel van materialen en technieken geeft het werk zijn bijzondere vorm. De gelaagdheid herinnert ons aan de verschillende facetten van zijn onderwerp. De alledaagse voorwerpen en instrumenten op papier balanceren op de grens met de abstractie, waardoor hun betekenis onzeker wordt. Ook de verbinding tussen de thema’s in Tibors werk is eerder triviaal: industrialisatie en design zonder gevoelsexpressie.
In het kader van het Europese voorzitterschap van Hongarije in 2011 presenteert S.M.A.K. met Joy and Disaster een dialoog tussen acht hedendaagse Hongaarse kunstenaars en een selectie werken uit de eigen collectie. Zsolt Petrányi (voormalig Directeur van Mucsarnok, Kunsthalle Boedapest) maakte op uitnodiging van S.M.A.K. de selectie.
Marcel Broodthaers was niet alleen invloedrijk als beeldend kunstenaar, maar staat vooral ook bekend om zijn institutionele kritiek en zijn pogingen om de traditionele museumwerking in vraag te stellen. Legendarisch zijn Broodthaers’ bezetting van het Paleis voor Schone Kunsten in mei 1968 en zijn Musée d’art moderne. S.M.A.K. wil nu een permanent kabinet bouwen om de kunstenaar te eren met een vaste plek in het museum. Hoe valt dit te rijmen met Broodthaers artistieke praktijk?
'architecten de vylder vinck taillieu', maquette Marcel Broodthaerskabinet
Catalogus Hareng Saur – Ensor en de hedendaagse kunst
door Dorothee Cappelle
De expo Hareng Saur confronteerde James Ensor op een intelligente en gelaagde manier met hedendaagse kunstenaars als Thomas Hirschhorn, Bruce Nauman, Francis Alys, Enrique Marty en Marlene Dumas. Het resultaat was zonder meer sprankelend. En dat geldt evenzeer voor de bijhorende catalogus.
Cover 'Hareng Saur: Ensor en de hedendaagse kunst'
Geen gebrek aan initiatieven rond Ensor in 2010. Om de honderdvijftigste verjaardag van de Oostendenaar luister bij te zetten, werden her en der tentoonstellingen en projecten gepresenteerd. Eén daarvan was Hareng Saur: Ensor en de hedendaagse kunst, een gezamenlijke productie van S.M.A.K. en het Museum voor Schone Kunsten – wat mij betreft het hoogtepunt van het Ensorjaar. De Oostendse kunstenaar werd er zonder pardon uit zijn historische context gelicht en pal tussen een internationale schare hedendaagse kunstenaars geplaatst.
De publicatie bij Hareng Saur – Ensor en de hedendaagse kunst is niet opgevat als een klassieke tentoonstellingscatalogus waarin alle geëxposeerde werken netjes staan opgelijst, afgewisseld met diepgravende essays. In deze tweetalige Nederlands-Engelse publicatie is welgeteld één dergelijk essay te vinden. Dit boek is geen naslagwerk. Het is in de eerste plaats een kijkboek. Een boek om van te proeven, om van tijd tot tijd te doorbladeren en de beelden en (korte) kunstenaarsstatements op je in te laten werken.
In het nieuwe nummer van Gagarin werden schetsen, notities en foto’s gepubliceerd over het werk Intentio (Project) 1984/1985 van Joseph Kosuth. Gagarin, The Artists in their Own Wordsis een uniek en internationaal kunstenaarsmagazine dat in 2000 werd opgestart. Sinds de tentoonstelling in 2010 maakt het actief deel uit van de levende collectie van S.M.A.K.
Wat we te zien krijgen in Gagarin is van tweeledige aard: een fragment uit het notitieboek van Joseph Kosuth en enkele beelden van het uiteindelijke werk Intentio (1984-1985). Allereerst zijn er dus de aantekeningen waarin Kosuth onder andere de positie van de werken aangeeft en hun groepering. In de schetsen geeft hij aan welke delen tekst moeten uitgeveegd worden, in welke taal ze opgesteld zijn en wat hun onderlinge afstand is. Niet alles is, door het geschrift, even duidelijk leesbaar maar wat hier vooral duidelijk wordt is het engagement van de kunstenaar en het belang van het vooronderzoek. Kosuth levert niet enkel zijn werken af maar denkt ook na over de omkadering en geeft duidelijke instructies. Dit is uiteraard van primordiaal belang omdat de werken enkel hun boodschap kunnen verkondigen wanneer ze ook onderling een link vertonen. Om de inhoud van de verschillende werken weer te geven, is het noodzakelijk om deze omliggende factoren mee op te nemen in het onderzoek. Door deze notities te publiceren, wordt ook de nadruk gelegd op het feit dat niet enkel het afgewerkte resultaat van belang is maar beiden, onderzoek en resultaat, onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Deze notities zijn niet enkel aantekeningen maar maken effectief deel uit van het werk zelf.
De retrospectieve tentoonstelling The Dark Matter of Media Lightvan de Amerikaanse artieste Dara Birnbaum (°1946) ging exact twee jaar geleden in première in S.M.A.K. Daarna verhuisde de expositie naar het Serralves in Portugal. Een uitgebreide, begeleidende publicatie bleef echter uit.
Hoog tijd dus voor een overzichtscatalogus van het leven en werk van Birnbaum, die als één van de meest bekende pioniers van de media- en videokunst wordt beschouwd sinds zij in 1979 internationaal doorbrak met haar werk Technology/Transformation: Wonder Woman.
De catalogus – met eenzelfde titel als de tentoonstelling – is enorm exhaustief. Niet alleen wordt er een volledig overzicht van al haar werken gegeven maar ook twee interviews met de Zwitserse curator en kusthistoricus Hans Ulrich Obrist, die o.a. peilt naar Birnbaums connectie met de zogeheten ‘appropriation art’. Verder nemen zeven kritische essays van Johanna Burton, Marianne Brouwer, Sigrid Adorf, Diederich Diederichsen, Steven Jacobs, e.a. … de creaties van Birnbaum onder de loep.
In het kader van het podiumfestival The Game Is Up!, georganiseerd door Kunstencentrum Vooruit, is het Zweeds-Londense kunstenaarsduo Christer Lundahl en Martina Seitl te gast in S.M.A.K. Ze presenteren er met Symphony of a Missing Room één van hun ‘immersieve performances’, in dit geval een ongewone rondleiding doorheen het museum. Elke deelnemer wordt via een koptelefoon ondergedompeld in een binauraal opgenomen ‘soundscape’ met onder meer de stem van een jonge vrouw die hem of haar gidst.
Het indrukwekkende effect van een binaurale opname ervoer ik voor het eerst enkele jaren geleden bij een ‘soundwalk’ van de Canadese kunstenares Janet Cardiff in de omgeving van de Londense Whitechapel Gallery. De techniek komt erop neer dat de opnames gemaakt worden met behulp van twee gevoelige condensatormicrofoontjes, eentje in elke oorholte aangebracht (zoals de dopjes van een oortelefoon). Het resultaat is een rijk ‘surround’ klanklandschap waarin veel ‘perspectief’ zit en waarbij elk geluid exact ruimtelijk in een cirkel van 360° te plaatsen is. (Om de volle mogelijkheden te ervaren, dient men er wel met een koptelefoon naar te luisteren. Wie hiermee kennis wil maken, kan terecht op de website van Janet Cardiff voor fragmenten uit haar binaurale soundwalks.)
Voor mij ligt een klassiek boek met een enorme zwarte S op het mosterdkleurige linnen gedrukt: een klassiek ogend boek, over de Duitse kunstenaar Michael Sailstorfer. Naar verluid een gevierd kunstenaar bij onze oosterburen, en een ‘coming man’ in de globale kunstgemeenschap volgens sommigen.
Voor mij is hij een onbekende. De catalogus is mijn eerste ontmoeting met een beeldhouwersoeuvre dat zeer inzichtelijk wordt gepresenteerd tussen de reuzenletters in die door het boek zijn gestrooid en samen de naam van de protagonist spellen. Een aantal serieuze inhoudelijke teksten geven het boek én het oeuvre van Sailstorfer verder een degelijke basis.
