Rachel Harrison | Amy Winehouse meets Marcel Duchamp

door David Schelfthout

Amy Winehouse, Marcel Duchamp en Tony Montana hebben weinig met elkaar gemeen. Toch maken ze allemaal deel uit van Rachel Harrisons installatie ‘The Help’ (2012).

Valid_Like_Salad (The Help)_2012All in the Family, (The Help), 2012

‘The Help’ bestaat uit een aantal sculpturen en tekeningen. De abstracte sculpturen zijn rechtopstaand en op zekere afstand van elkaar gepositioneerd in de ruimte. De toeschouwer kan er tussendoor wandelen. Een soort postmodern Carnac. De sculpturen hebben een schreeuwerige veelkleurigheid en grillige uitstulpende vormen, concaaf en pokdalig. Soms lijken ze ineen te gaan klappen onder hun eigen gewicht, ondersteund door huishoudelijke toestellen die hier en daar als steunbeer fungeren. Andere sculpturen dienen zelf als sokkel voor schoonmaakproducten.

De toestellen en producten refereren aan de readymades van Marcel Duchamp. Wat anders dan een bus Mr. Clean – in onze contreien beter bekend als Mr. Proper – kan een passend antwoord zijn op ‘Fountain’ (1917), uiteindelijk toch een urinoir? Maar de combinatie van sculpturen en schoonmaakproducten verwijst ook naar de rolverdeling in de kunstwereld. Museumcollecties bestaan grotendeels uit werken van mannelijke kunstenaars, terwijl het schoonmaken van diezelfde musea nog steeds hoofdzakelijk een vrouwentaak is.

Op één van de sculpturen prijkt een portret van Tony Montana. Hoofdpersonage van De Palma’s misdaadfilm ‘Scarface’. Symbool van de American Dream. Van Amerikaanse hebzucht ook vooral. Pacino overtreft zichzelf als Cubaanse crimineel die in Miami in geen tijd tot drugsbaron uitgroeit en daarna even snel ten onder gaat aan coke, dure vrouwen en excessief geweld. Montana eindigt – contrast – horizontaal, drijvend in een kitscherige binnenhuisfontein, aan flarden geschoten door een legioen huurmoordenaars. Het personage duikt als eighties-icoon af en toe op in de hedendaagse kunst en in hiphop is hij alomtegenwoordig. Rolmodel door het rags to riches-thema. Het ongemeen bloederige einde wordt er voor lief bijgenomen.

Untitled (The Help), 2012_2

De tekeningen in ‘The Help’ zijn portretten van Amy Winehouse, al dan niet aangevuld met bekende beelden van andere kunstenaars, uitgevoerd in helle tinten kleurpotlood. Winehouse deelt met Duchamp een vroege erkenning en commercieel succes, maar in tegenstelling tot de Franse Dadaïst verliest ze snel alle controle. Winehouse wordt een speelbal van de muziekindustrie, de roddelpers en haar eigen verslaving. De dramatische ondergang van Tony Montana verschijnt weer op de radar. Winehouse sterft in 2011.

De enigszins groteske portretten tonen de zangeres in karakteristieke poses, deels Holly Golightly, deels wolvin. Ondanks de kenmerkende gigantische suikerspin – alweer die verticale constructie – en de immer breed uitgesmeerde mascara, heeft Winehouse een androgyne uitstraling. Net als Marcel Duchamp in zijn Rrose Sélavy-persona, gefotografeerd door Man Ray. Duchamp, de kunstenaar die op het toppunt van zijn artistieke roem het artistieke wereldje verruilde voor professionele schaaktornooien. Lijken de sculpturen van ‘The Help’ trouwens ook niet een heel klein beetje op buitenproportionele schaakstukken?

De tentoonstelling ‘Rachel Harrison | Fake Titel: Turquoise-Stained Altars for Burger Turner’ is nog tot 05.01.2014 te zien in S.M.A.K.

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *