Javier Téllez | De waarheid als een olifant

door Veerle Spronck

Een grote, haast grappige, bakstenen olifant staat op poten van autobanden pontificaal in het midden van de ruimte. In de aangrenzende zaal plaatst het videowerk ‘Letter on the Blind, For The Use of those Who See’ (2008) de sculptuur in zijn context.

tellez001web

In de tentoonstelling ‘Praise of Folly’ van Javier Téllez (°1969, Valencia, Venezuela) worden de grenzen van onze waarheden verkend en miskend. Waar de meeste films focussen op de scheiding tussen gestoord en gewoon, gaat dit videowerk een stap verder. Téllez inspireerde ‘Letter on the Blind’ op de Indische parabel ‘De Blinde Mannen en de Olifant’. Maar waar de parabel de lezer aanmoedigt om harmonie te vinden met degenen die in een andere waarheid geloven, trekt Téllez onze dagelijkse werkelijkheid zelf in twijfel.

In de film betasten zes blinde mensen één voor één de aanwezige olifant. Terwijl zij het imposante dier aanraken, beschrijven ze wat ze denken en gewaarworden. Iedereen vertelt iets anders: de fysieke nabijheid van de olifant fascineert de een en beangstigt de ander. Wat echter het meest confronterend is, zijn de omschrijvingen van de huid van het dier dat ze nooit zagen: hagedissenvel met haar, rubber van autobanden en oren als vleugels zonder veren. Velen ervaren het benaderen van het dier met botsen tegen een muur. Eenmaal dichterbij voelen zij pas de warmte en het leven in het kolossale wezen.

Javier Tellez_Letter on the Blind, For the Use of Those Who See, 2007

Tijdens verstilde shots van de olifantenhuid, klinken de stemmen van de blinden. Ze vertellen over hun blindheid in een maatschappij die sterk visueel is ingesteld. Er bestaat geen concept van licht en donker, stelt een van de stemmen. De stem zegt te dromen in geluid en in gevoel, maar precies zoals een ziende het verschil te kunnen onderscheiden tussen droom en realiteit. Het is de realiteit zelf die verschillend is.

Met een dubbel gevoel verlaat je de filmzaal, twijfelend aan je eigen waarheden (hoe weet je immers of iedereen de dingen ziet zoals jijzelf?), maar ook ontroerd door de oprechtheid van het werk. De cartooneske olifant waar je eenmaal buiten tegenaan loopt, krijgt een heel andere betekenis. Nu pas wordt duidelijk dat deze speelse sculptuur op een bijzondere manier het beladen thema in beeld brengt. Het grote bouwsel is gebaseerd op de omschrijvingen van de blinden in de film, met de ruwe huid als stenen en de rubberachtige poten. Het enige wat blijft, is het verlangen om hem aan te raken om zo de ervaring van de blinden te vergelijken met je eigen verwachtingen.

De tentoonstelling ‘Javier Téllez | Praise of Folly’ is nog tot 26.01.2014 te zien in S.M.A.K.

One Reply to “Javier Téllez | De waarheid als een olifant”

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *