Uitgelicht | ‘Pyramide’ van Gerhard Richter

De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld

Voor zijn tentoonstelling ‘Museum for a Small City’ in S.M.A.K. werkt Richard Venlet met kunstwerken, artefacten en documentatie uit de collectie en het archief van het museum. Met dat museummateriaal worden op een speciaal ontworpen platform steeds nieuwe constellaties samengesteld. Eén van de werken die uit het depot worden opgediept is de ‘Pyramide’ van Gerhard Richter.

door Inge Van Reeth

Gerhard Richter, Pyramide

‘Pyramide’ (1966) is een van de schilderijen gebaseerd op zorgvuldig uitgekozen foto’s uit de massamedia die Gerhard Richter, samen met zelfgemaakte familiefoto’s en ander werkmateriaal, systematisch verzamelt in zijn ‘Atlas’. Richter gebruikt de foto’s als ‘readymades’. Hij is niet geïnteresseerd in het onderwerp dat hij schildert, wel in het schilderen zelf en de spanningsvelden in de driehoeksverhouding tussen werkelijkheid, fotografie en schilderkunst.

In zijn zogenaamde photo-paintings, zoals ‘Pyramide’, vertrekt Richter van banale, gevonden foto’s. Hij schildert de foto’s na en vervaagt de contouren. Het resultaat is een schilderij dat sterk lijkt op de wazige, onscherpe foto’s die hij als bron gebruikte. Het ziet eruit als een foto maar ook als een schilderij. Het beeld lost op, de herinnering vervaagt, net als de grens tussen schilderkunst en fotografie.

Toch blijft ‘Pyramide’ onmiskenbaar een schilderij. Het werk is een vertaling van het beeld op de foto. Net die ‘vertaling’ – de manier waarop Richter de foto omzet in een schilderij – maakt het werk interessant. Het gaat er Richter niet om zo getrouw mogelijk het origineel in een schilderij om te zetten. Wat hem fascineert is de transformatie in een geschilderd beeld: de materialiteit, de textuur van het schilderij primeert. Richter blijft er zich steeds van bewust dat een goed geschilderd beeld, zelfs al is het in één kleur (grijs), met een banaal onderwerp (een piramide), de toeschouwer toch kan betoveren en een nieuwsgierigheid kan opwekken die geen enkel ander medium teweegbrengt.

In de ‘Atlas’, uitgegeven als boek en integraal terug te vinden op het internet, worden alle inspiratiebronnen open en bloot uitgestald. Er is geen mysterie. Alle foto’s, werktekeningen en schetsen zijn te zien. Kunst is voor Richter op de eerste plaats menselijke arbeid, niet meer dan dat.

Technische fiche: Gerhard Richter, ‘Pyramide’, 1966 | olieverf op doek | 190 x 240 cm

Richard Venlet

De tentoonstelling ‘Richard Venlet. Museum for a Small City’ loopt nog tot 26.01.2014 in S.M.A.K.

One Reply to “Uitgelicht | ‘Pyramide’ van Gerhard Richter”

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *