Uitgelicht | ‘Figure sitting’ van Francis Bacon

De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld.

Met ‘RE: Painted’ wordt de benedenverdieping van S.M.A.K. gewijd aan de schilderkunst uit de collectie. Het schilderij ‘Figure sitting’ (1955) van Francis Bacon, te zien in de eerste zaal van de tentoonstelling, is één van de pronkstukken uit de collectie en werd in 1966 voor een prikje aangekocht door de Vereniging voor het Museum van Hedendaagse Kunst.

door Inge Van Reeth

Francis Bacon

‘Figure sitting’ maakt deel uit van een omvangrijke reeks schilderijen die Francis Bacon maakte in de jaren 1950. Hij baseerde zich voor deze reeks op het portret van Paus Innocentius X (ca. 1650) van de Spaanse schilder Diego Velázquez (1599-1660). Bacon isoleerde en vervormde het portret van de paus, waardoor het volledig loskwam van zijn originele context. Het resultaat is een beeld van een lijdende man met een verwrongen gezicht, een gekwelde, hysterische figuur gevangen in een onbestemde omgeving.

De kunstenaar gebruikte in zijn schilderijen erg divers bronnenmateriaal: privéfoto’s, foto’s uit de massamedia, de fotoreeksen van mensen en dieren in beweging van Muybridge, reproducties van kunstwerken uit het verleden. Hij stapelde zijn bronnenmateriaal op in het chaotische universum van zijn atelier. Bacon maakte doelbewust gebruik van reproducties van grote meesterwerken uit de kunstgeschiedenis. Hij weigerde de werken in het echt te gaan bekijken, omdat hij meende het origineel nooit te kunnen evenaren. Hij werkte vaak naar foto’s, maar prefereerde de schilderkunst omdat die volgens hem het grote voordeel had van de textuur, waardoor een veel intenser en directer effect bereikt kon worden.

De ruimtelijke structuur (vaak kooien en vitrines – in dit geval een bed) waarbinnen Bacon zijn figuren plaatste, was voor de schilder niet meer dan een compositorisch element, een hulpmiddel, zonder verdere betekenis, dat hem in staat stelde om tijdens het schilderproces greep te krijgen op de figuur. Het gezicht van de paus is verwrongen, uitgevaagd. Francis Bacon zette de vervorming in om zo het subject opnieuw dichter bij zijn oorspronkelijke verschijning te brengen. Bacon was niet geïnteresseerd in de oppervlakte, hij wilde tonen wat eronder lag en ging op zoek naar de binnenkant.

‘Figure sitting’ is niet langer een portret van de paus maar is een voorstelling van algemeen menselijk lijden geworden, rauw en direct, dicht bij het dierlijke. Bacon vertrok vanuit een historisch beeld als dat van de paus, omdat er volgens hem geen nieuwe mythen bestaan. Daarom moest de kunstenaar naar eigen zeggen voortdurend oude mythen en figuren herinterpreteren, losgekoppeld van elke vorm van traditionele religiositeit. Wat Bacon wilde tonen is de wezenlijke kwetsbaarheid en fragiliteit van de mens.

Technische fiche: Francis Bacon, ‘Figure sitting’, 1955 | olieverf op doek | 178,5 x 143,5 x 10 cm

De tentoonstelling ‘RE: Painted’ loopt nog tot 27.04.2014 in S.M.A.K.

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *