Collectieonderzoek III: Kunst in Europa na ’68 – Anne & Patrick Poirier

‘La colonne pour la Villa Adriana’ van het kunstenaarsduo Anne & Patrick Poirier was te zien tijdens de in 1980 door Jan Hoet opgezette tentoonstelling ‘Kunst in Europa na ’68’. In de huidige museale presentatie van het collectieonderzoek rond deze cruciale tentoonstelling in de geschiedenis van S.M.A.K. is het werk wegens zijn omvang niet opgesteld. Om deze reden zetten we het kunstwerk hier even extra in de kijker.

La colonne pour la Villa Adriana (1979), verwerving 1979

door Annelies Vantyghem

KiE_Piorier
Anne & Patrick Poirier, La colonne pour la Villa Adriana (1979)

Sinds hun samenwerking in 1970 creëren Anne (°1941, Nantes) & Patrick (°1942, Marseille) Poirier installaties die verwijzen naar vergane culturen en beschavingen. Vanuit een grote belangstelling voor de antieke wereld maken ze ogenschijnlijk wetenschappelijk verantwoorde schaalmodellen en artistieke reconstructies van archeologische vindplaatsen. Afwisselend benaderen ze de site als geheel of focussen ze zich op een welbepaald object of deel ervan. Installaties met nagemaakte brokstukken van klassieke gebouwen en beelden, soms louter gebaseerd op literaire, fictieve bronnen of antieke mythen, zijn het resultaat.

In 1977-‘78 bezochten Anne & Patrick Poirier de Villa Adriana, het in Tivoli bij Rome gelegen zomerverblijf van keizer Hadrianus. Hadrianus was Romeins keizer van 117 tot 138. Hij was bekend voor idealistisch-utopische vernieuwing op gebied van architectuur. Tijdens hun verblijf in Tivoli deden Anne en Patrick Poirier historisch onderzoek. Tegelijk verkenden ze hun eigen utopieën en inventies op artistiek vlak.

Gefascineerd door de ruïnes van de site ‘reconstrueerden’ ze het verleden en ‘herschiepen’ ze met ‘La colonne pour la Villa Adriana’ een restant van de villa in de vorm van een installatie: een enorme, in trommels uiteengevallen zuil. Puur vormelijk en los van elke anekdotiek evoceert dit werk als een soort prototype de oneindige mogelijkheden van creatie. Het artistieke universum van de Poiriers is een mythische wereld, waarin rationaliteit, harmonie en evenwicht worden benadrukt en verheerlijkt, alsof er niets anders bestaat dan perfecte vormen binnen een ideale wereld.

Tot vandaag is dit het enige werk van Anne & Patrick Poirier in de S.M.A.K.-collectie.

Collectieonderzoek III: Kunst in Europa na ’68

door Annelies Vantyghem

foto jan hoet
Jan Hoet tijdens de opbouw van ‘Kunst in Europa na ’68’

Met ’Collectieonderzoek III: Kunst in Europa na ’68’ grijpt S.M.A.K. terug naar een belangrijke tentoonstelling uit zijn geschiedenis: ’Kunst in Europa na ’68’. In 1980 wist toenmalig museumdirecteur Jan Hoet internationale aandacht te vestigen op het Museum van Hedendaagse Kunst. ‘Kunst in Europa na ‘68’ beïnvloedde niet alleen de bekendheid van het museum maar ook de aangroei en de betekenis van de museumcollectie. Voor het eerst waren er middelen beschikbaar om de collectie wezenlijk vorm te geven. Belangrijke kunstwerken als Panamarenko’s ’The Aeromodeller’, Joseph Beuys’ ’Wirtschaftswerte’ en topstukken uit de Italiaanse arte povera die Jan Hoet toen verwierf, zijn tot op vandaag sleutelwerken binnen de museumcollectie.

Dit feit vormde de aanleiding voor verdiepend onderzoek naar de betekenis van ‘Kunst in Europa na ‘68’ voor S.M.A.K. ’Collectieonderzoek III: Kunst in Europa na ’68’ is dan ook geen letterlijke reconstructie, maar brengt dit onderzoek artistiek en documentair in kaart. Archiefstukken geven inzicht in het ontstaan en het belang van de oorspronkelijke tentoonstelling. Een aantal kunstwerken die toen werden verworven en nog steeds tot de collectie behoren, zijn vandaag in de museumzalen te zien. Ook worden er andere collectiestukken getoond van kunstenaars die aan ‘Kunst in Europa na ‘68’ deelnamen en zowel voor als na 1980 voor het museum belangrijk zijn geweest.

Tot 15.03.2015 in S.M.A.K.

Via onderstaande link kan je een fragment bekijken uit 1980 uit het BRT-programma ‘Zomeragenda’ waarin Jan Hoet rondleidt tijdens de opbouw van de tentoonstelling ‘Kunst in Europa na ‘68’. Featuring Jan Hoet en Joseph Beuys.

http://cobra.be/cm/cobra/videozone/rubriek/kunst-videozone/1.1007523

Tekenen met licht, een voort-durend onderzoek

Over de tentoonstelling Lichten van Thomas Ruff
Door Martin Desloovere

In een tijd waarin dagelijks miljoenen foto’s worden genomen om ze op Twitter en Facebook en zo meer te gooien, waar ze zelden méér worden dan een hoopje digitale informatie, al vlug weer vergeten, is een tentoonstelling als Lichten, nog tot 24 augustus 2014 in S.M.A.K., een welkome gelegenheid om nog eens stil te staan bij en na te denken over fotografie. De Duitse kunstenaar Thomas Ruff toont hoe boeiend het “tekenen met licht” nog altijd wel kan zijn.

Voor deze coproductie met Kunsthalle Düsseldorf, kozen S.M.A.K.-senior curator Martin Germann en de kunstenaar dus voor de titel Lichten, het meervoud van ‘licht’, vanzelfsprekend, maar tegelijk ook een werkwoord met in het Nederlands – volgens de ‘dikke Van Daele’ – maar liefst 14 verschillende betekenissen: van “licht geven, licht worden of verschaffen” over “minder zwaar maken” en “opheffen” tot “iets wegnemen” (en er bijgevolg de aandacht op vestigen).

Voor deze expo is er gekozen voor werk uit vijf van de tweeëntwintig series die Ruff in zijn vijfendertigjarige carrière sinds 1979 gemaakt heeft. In een doorwrocht essay in de begeleidende catalogus (met overigens prachtige reproducties) biedt Martin Germann de bezoeker-lezer boeiende achtergrond en overpeinzingen bij elk van die series, gekozen omwille van de heel speciale rol die ‘licht’ er telkens in speelt. Ruff zelf vertelde er tijdens een rondleiding ook nog interessante verhalen bij.

Thomas Ruff_installation view S.M.A.K._1

KAMER EN MELKWEG

Zo haalde hij naar aanleiding van de oudste reeks, Interieurs (1979-1983) twee van de ‘dogma’s’ aan waarmee hij geconfronteerd werd tijdens zijn opleiding aan de Kunstakademie Düsseldorf, waar hij onder meer Andreas Gursky als medestudent had en Bernd Becher als docent. Twee van zulke geldende ‘regels’ waren “photography captures reality” en “documentary photography has to be in black and white”. Continue reading “Tekenen met licht, een voort-durend onderzoek”

Uitgelicht | ‘Magdalena’ van Marlene Dumas

De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld.

Met ‘RE: Painted’ wordt de benedenverdieping van S.M.A.K. gewijd aan de schilderkunst uit de collectie. Het schilderij ‘Magdalena’ (1995) van Marlene Dumas, te zien in de eerste zaal van de tentoonstelling, is één van de highlights uit de collectie.

door Inge Van Reeth

Marlene Dumas

‘Magdalena (Out of eggs, out of business)’ maakt deel uit van een reeks Magdalena’s. De Magdalena’s op de grote doeken zijn verzonnen wezens, gecreëerd op basis van een hele reeks reproducties, variërend van middeleeuwse devotionele afbeeldingen tot foto’s van hedendaagse supermodellen. Dumas noemt haar Magdalena’s de ‘onwettige dochters van Sandro Botticelli en Naomi Campbell, van Barnett Newman en Heidi’. Ze doemen op in het halfduister, staan in een irreëel, gedempt licht dat ontstaat door Continue reading “Uitgelicht | ‘Magdalena’ van Marlene Dumas”

Richard Jackson | Handleiding voor ‘The Maid’s Room’

door S.M.A.K.

Richard Jackson_Manual
Richard Jackson, Manual of Instructions for “The Maid’s Room”, 2007 | Foto: Lucie Smets

Richard Jacksons kamergrote installatie ‘The Maid’s Room’ (2006-07) is een interpretatie van Marcel Duchamps ‘Étant donnés’ (1946-1966), zijn laatste, driedimensionale assemblage met een neerliggende naakte vrouw met gespreide benen. De versie van Jackson toont een Franse dienstmeid in dezelfde positie, maar met een verf-sproeiende stofzuiger in de hand. En in plaats van door de spleten in de deur, zoals in het origineel, gluur je naar het tafereel door een raam op een kier. Duchamp bundelde in een ringmap Continue reading “Richard Jackson | Handleiding voor ‘The Maid’s Room’”

Interview met de curatoren van ‘RE: Painted’

door S.M.A.K. en The Stargazer TV

‘RE: Painted’ is gewijd aan schilderkunst uit de museumcollectie. Over generaties, nationaliteiten en stromingen heen wordt gekeken naar hoe kunstenaars uit de collectie omgaan met enkele fundamentele vragen in de schilderkunst: het tentoonstellingsparcours loopt via figuratie over abstractie tot recente ontwikkelingen die het medium schilderkunst overstijgen.

Een interview met curatoren Dirk Pauwels en Thibaut Verhoeven:

RE: Painted | ‘Painting’ from the collection – S.M.A.K. from SMAKGent on Vimeo.

Video geproduceerd door The Stargazer TV

Uitgelicht | ‘Figure sitting’ van Francis Bacon

De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld.

Met ‘RE: Painted’ wordt de benedenverdieping van S.M.A.K. gewijd aan de schilderkunst uit de collectie. Het schilderij ‘Figure sitting’ (1955) van Francis Bacon, te zien in de eerste zaal van de tentoonstelling, is één van de pronkstukken uit de collectie en werd in 1966 voor een prikje aangekocht door de Vereniging voor het Museum van Hedendaagse Kunst.

door Inge Van Reeth

Francis Bacon

‘Figure sitting’ maakt deel uit van een omvangrijke reeks schilderijen die Francis Bacon maakte in de jaren 1950. Hij baseerde zich voor deze reeks op het portret van Paus Innocentius X (ca. 1650) van de Spaanse schilder Diego Velázquez (1599-1660). Bacon isoleerde en vervormde het portret van de paus, waardoor het Continue reading “Uitgelicht | ‘Figure sitting’ van Francis Bacon”

‘Dürer’s Rhinoceros’ van Javier Téllez

door S.M.A.K.

‘Praise of Folly’ in S.M.A.K. brengt Javier Téllez’ belangrijkste films en installaties van de laatste tien jaar samen en is daarmee het omvangrijkste overzicht van zijn werk tot nu toe. Daar waar de andere films in de tentoonstelling zich afspelen in een fictieve wereld buiten het ziekenhuis, werd ‘Dürer’s Rhinoceros’ (2010) opgenomen in het panopticum van het Miguel Bombarda Hospitaal in Lissabon – ontworpen volgens de originele plannen van Jeremy Bentham als een gevangenis voor de criminele gekken (in gebruik van 1896 tot 2000).

Dürer_rhino_full[1]

‘Dürer’s Rhinoceros’ kwam tot stand tijdens sessies onder leiding van Javier Téllez, waarbij de patiënten van het dagziekenhuis zichzelf voorstelden als bewoners van het voormalige krankzinnigengesticht. Deze reconstructie van het dagelijkse leven werd aangevuld met voice-overs, citaten uit onder andere Continue reading “‘Dürer’s Rhinoceros’ van Javier Téllez”

Via een klapdeur naar het ‘Museum for a Small City’ van Richard Venlet

door Pieter-Jan Cierkens

“To enter the museum one has to open the door.” Dit was de slotzin van de begeleidende nota van het project van architectenbureau Office voor een museum voor hedendaagse kunst uit 2004. Negen jaar later rakelden architecten Kersten Geers en Jan De Vylder deze bewering weer op als titel voor hun lezing in het kader van ‘Museum for a Small City’. En inderdaad, om Richard Venlets tentoonstelling te betreden, dien je – merkwaardig genoeg – een deur te openen. Een klapdeur nog wel, waarin langwerpige ramen aangebracht zijn.

foto 3

Binnen in de zaal doet een verhoogde vloer, afgewerkt in zacht vilt, dienst als fysiek platform voor Venlets project. De modulaire tegels bevinden zich middenin de opengewerkte tentoonstellingszaal en bakenen een ruimte af voor expositie, maar evenzeer voor discussie. Wat de bezoeker precies aantreft op het platform Continue reading “Via een klapdeur naar het ‘Museum for a Small City’ van Richard Venlet”

Uitgelicht | ‘Pyramide’ van Gerhard Richter

De collectie van S.M.A.K. in woord en beeld

Voor zijn tentoonstelling ‘Museum for a Small City’ in S.M.A.K. werkt Richard Venlet met kunstwerken, artefacten en documentatie uit de collectie en het archief van het museum. Met dat museummateriaal worden op een speciaal ontworpen platform steeds nieuwe constellaties samengesteld. Eén van de werken die uit het depot worden opgediept is de ‘Pyramide’ van Gerhard Richter.

door Inge Van Reeth

Gerhard Richter, Pyramide

‘Pyramide’ (1966) is een van de schilderijen gebaseerd op zorgvuldig uitgekozen foto’s uit de massamedia die Gerhard Richter, samen met zelfgemaakte familiefoto’s en ander werkmateriaal, systematisch verzamelt in zijn ‘Atlas’. Richter gebruikt de foto’s als ‘readymades’. Hij is niet geïnteresseerd in het onderwerp dat hij schildert, wel in het schilderen zelf en de spanningsvelden in de driehoeksverhouding tussen werkelijkheid, fotografie en schilderkunst.

In zijn zogenaamde photo-paintings, zoals ‘Pyramide’, vertrekt Richter Continue reading “Uitgelicht | ‘Pyramide’ van Gerhard Richter”

“I was discharged when I started wearing lipstick again” | Over de notie van normaliteit in het werk van Javier Téllez

door Jasmien Hoffelinck

De films van Javier Téllez bevragen de noties van normaliteit. De hoofdrollen zijn weggelegd voor ‘patiënten’ en ‘outsiders’. Zo worden we geconfronteerd met de verwachtingspatronen binnen onze samenleving, meer bepaald met de verwachtingen over wat ‘normaal’ is en wat niet.

Javier Tellez_La Passion de Jeanne d'Arc (Rozelle Hospital, Sydney), 2004

Twaalf vrouwelijke patiënten van het psychiatrisch ziekenhuis Rozelle in Sydney maken deel uit van de video-installatie ‘La Passion de Jeanne d’Arc’ (2004). Deze stille film van Carl Th. Dreyer uit 1928 werd voorzien van nieuwe tussentitels die het verhaal volledig transformeren: Jeanne d’Arc wordt patiënt en de rechtszaakscène wordt een toelatingsprocedure in de psychiatrische instelling. Tegenover dit beeld worden we geconfronteerd met getuigenissen van de twaalf vrouwen Continue reading ““I was discharged when I started wearing lipstick again” | Over de notie van normaliteit in het werk van Javier Téllez”