JOACHIM KOESTER – I Myself Am Only A Receiving Apparatus

Een uitgebreide monografie waarin ook het recentste werk van Joachim Koester aan bod komt, is in de maak en zal pas verschijnen na de intrigerende tentoonstelling ‘MAYBE ONE MUST BEGIN WITH SOME PARTICULAR PLACES’, die nog tot 10 maart in S.M.A.K. loopt. Het boek wordt een coproductie tussen S.M.A.K. (B), MIT List Visual Arts Center (VS) en Kunsthal Charlottenborg (DK). Om je wegwijs te maken in de tentoonstelling en ook duiding te bieden bij de getoonde werken, vind je bij de ingang van de tentoonstelling onze gratis bezoekersgids. Claudine Hellweg bespreekt hier voor jullie alvast de Koester-publicatie ‘I MYSELF AM ONLY A RECEIVING APPARATUS’ uit 2010, die in onze S.M.A.K.-bookshop te koop is.

Joachim Koester – much communication in a motion

I MYSELF AM ONLY A RECEIVING APPARATUS is de intrigerende titel van een werk dat Joachim Koester in 2010 maakte voor zijn solotentoonstelling in Kestnergesellschaft in Hannover.  Het is ook de titel van de tentoonstelling èn van een publicatie die naar aanleiding daarvan is uitgegeven over Koesters oeuvre. De publicatie bestaat uit twee boekjes: het eerste boek is klein en handzaam en volledig zwart op geel gedrukt. Het tweede boek is bijna dubbel zo groot, maar alleen een even grote gele bladspiegel als in het eerste boekje is in zwart bedrukt.

MAYBE ONE MUST BEGIN WITH SOME PARTICULAR PLACES is de intrigerende titel van een recent werk van Joachim Koester. Ook deze titel benoemt zowel een werk als een tentoonstelling, nl. zijn huidige overzichtstentoonstelling in S.M.A.K. Het werk met deze titel is een 16mm film waarin een man op leeftijd met ontblote torso een serie wonderlijke bewegingen uitvoert. Zijn het bezwerende, helende of rituele bewegingen die hier worden uitgevoerd? Of is het een moderne dans? Waarom is de uitvoerder een oudere man? Waarom verdwijnt hij af en toe uit beeld zonder dat de camera volgt? Maar vooral: op welke uitzonderlijke plek speelt zich dit af? Of speelt dat geen rol, zoals ook de titel van het werk stelt dat je een werk misschien moet beginnen met een bijzondere plek…

Continue reading “JOACHIM KOESTER – I Myself Am Only A Receiving Apparatus”

Vincent Geyskens | Heeft hedendaags schilderen het aura van een zombie verworven?

door Inge Braeckman

Volgens Vincent Geyskens (Lier, 1972), die evenzeer bekend is van zijn collages als van zijn schilderijen, gedraagt de schilderkunst zich binnen de hedendaagse kunst als een zombie, als een rusteloze ziel uit het verleden die zijn aanwezigheid niet kan verantwoorden. In het S.M.A.K. toont hij dan ook een overzicht van zijn werk van de laatste vijftien jaar waarin de lichamelijkheid en de materialiteit naast het laveren tussen figuratie en abstractie, tussen herkenbaarheid en het wegwerken van elke herkenning herhalende thema’s zijn die zich als een (steeds terugkerend) cluster weven doorheen de hele tentoonstelling. Dit omdat schilderkunst voor deze kunstenaar zich nog steeds toespitst op het maken van beelden en niet op het bezig zijn beeld te zijn, waardoor hij de autonomie van de schilderkunst blijft verdedigen, los van het gegeven of dat nu op een figuratieve dan wel op een abstracte manier gebeurt. Continue reading “Vincent Geyskens | Heeft hedendaags schilderen het aura van een zombie verworven?”

TRACK | Interview Pilvi Takala

door curator Thomas Caron

Wil je je projectvoorstel voor TRACK uitleggen?

Mijn werk bestaat uit een geluidswerk en een aantal affiches, verspreid over de stad, die melding maken van verloren duiven. Er zal ook een groot aanplakbord zijn waar meer dan honderd affiches op hangen. Elk wedstrijdseizoen raken er in en rond Gent honderden wedstrijdduiven vermist. Wij verzamelen informatie over die vogels en proberen zo veel mogelijk afzonderlijke affiches te maken. Dit proces zal gedurende het hele wedstrijdseizoen voortgezet worden, zodat er in de loop van de tentoonstelling telkens nieuwe affiches zullen blijven opduiken. Van elke verloren duif zal een tekening gemaakt worden op basis van een beschrijving of een foto van een verwante vogel. Sommige duiven zullen preciezer worden getekend dan andere, afhankelijk van de informatie waarover we beschikken. Op de affiche staat het ringnummer van de duif vermeld, zijn naam – als hij er een heeft – en een telefoonnummer waarnaar je wordt uitgenodigd te bellen. Als je naar dat nummer belt, hoor je het geluidswerk. Continue reading “TRACK | Interview Pilvi Takala”

Mekhitar Garabedian | Something about All of Us

bij de publicatie en de tentoonstelling van Mekhitar Garabedian

door Martin Desloovere

De Armeens-Syrisch-Belgische kunstenaar Mekhitar Garabedian, wiens eerste museale tentoonstelling nog tot 26 februari 2012 in S.M.A.K. te zien is, heeft duidelijk een scherpe zin voor veelzeggende en paradoxaal lijkende titels.

Zo heeft hij het boek dat naar aanleiding van deze tentoonstelling is verschenen, de titel Something about Today gegeven. Het boek is niet zozeer een catalogus in de enge zin, maar veeleer een kunstenaarsboek met een overzicht van zijn belangrijkste werken tot nu. Zelfs nog maar bij een eerste begin van kennismaking met dat oeuvre, duiken al snel termen op als geheugen, verleden en herinnering. Dat de kunstenaar zijn werk dan bestempelt als “something about today” lijkt op het eerste gezicht inderdaad wat vreemd, maar bij iemand als Garabedian, die zo nadrukkelijk ook met het fenomeen en de finesses van ‘taal’ bezig is, kan die titelkeuze natuurlijk alleen maar veelzeggend zijn.

De paradox wordt bij de aanhef van het – overigens bijzonder lezenswaardige – eerste essay in de publicatie, van de hand van Marie-Aude Baronian, meteen ‘toegelicht’ in een citaat uit een studie van de Duits-Amerikaanse professor Vergelijkende Literatuur aan de Columbia University in New York, Andreas Huyssen. Daarin stelt hij dat “the temporal status of any act of memory is always the present and not (…) the past itself”. Continue reading “Mekhitar Garabedian | Something about All of Us”

Mekhitar Garabedian | Something about today

door Ann Van Beurden

“Die Grenzen meiner Sprache bedeuten die Grenzer meiner Welt”, wist Ludwig Wittgenstein… maar wat als je taal niet je eigen taal is en de taal die je hanteert je in eerste instantie artificieel lijkt, alsof je het gevoel hebt niet echt te kunnen zeggen wat je wil zeggen? Ben je dan ergens thuis?

Dit is een gevoel dat we vaak zien terugkeren in het werk van Mekhitar Garabedian (°1977), een Belgische artiest met Armeense roots, maar geboren in Syrië. Zijn eerste solotentoonstelling, getiteld without even leaving, we are already no longer there, kan je nu gaan bezichtigen in het S.M.A.K.. De tentoonstelling was ook de ideale aanleiding om een overzichtscatalogus, Something about today, te publiceren.

In Something about today wordt Garabedians werk besproken aan de hand van een aantal thema’s. Taal is daar eentje van, maar ook de herinnering en de herhaling staan centraal, met name het geheugen van de mens dat woorden, beelden, geuren en geluiden kan opdiepen uit het binnenste van zichzelf. Vaak verwijst Garabedian naar auteurs of kunstenaars waardoor hij werd geïnspireerd, of neemt hij letterlijk woorden of zinnen over uit hun werk. Hij probeert ons zo aan te zetten om zelf te zoeken naar deze ‘hyperlinks’ van het geheugen, waarbij hij ons de ruimte geeft om vrije associaties te maken of om ons dingen te herinneren uit onze eigen leefwereld. Bij Garabedian zijn die herinneringen onlosmakelijk verbonden met zijn Armeense afkomst en zijn jonge jaren in Libanon. De gruwelijke geschiedenis van de Armeense genocide ademt doorheen de werken van de kunstenaar, al wordt de bezoeker er niet rechtstreeks mee geconfronteerd. Garabedian heeft de genocide uiteraard niet zelf meegemaakt maar werd wel opgevoed met de verhalen die erover verteld werden.  Wandelend door de tentoonstelling bevind je jezelf in het geheugen van een ander, je kijkt door zijn ogen, je beleeft zijn herinnering… een buitengewone maar verfrissende ervaring. Continue reading “Mekhitar Garabedian | Something about today”

Inside Installations | Who’s Right – the Artist or the Conservator?

‘Inside Installations: Behoud en presentatie van Installation Art’ was een drie jaar durend onderzoek (2004-2007) naar de zorg en het beheer van een kunstvorm die uitdagend is voor de heersende opvattingen rond conservatie. Meer dan dertig complexe installaties werden als case studies opnieuw geïnstalleerd, onderzocht en gedocumenteerd. Dit onderzoek vond in 2011 zijn neerslag in de publicatie ‘Inside Installations: Theory and Practice in the Care of Complex Artworks’.

Voor de S.M.A.K.-blog namen enkele auteurs verschillende hoofdstukken onder de loep.

Deel 2: Who’s Right – the Artist or the Conservator?

door Carmen Van Cauwenbergh

Inside Installations: Theory and practice in the Care of Complex Artworks werd gecreëerd binnen PRACTICS (acroniem voor Practices, Research, Access, Collaboration, Teaching in Conservation of contemporary art), het vierde internationale project rond hedendaagse kunst geleid door het Agentschap voor Cultureel Erfgoed (RCE). Deze organisatie heeft een platform opgericht (INCCA – International Network for the Conservation of Contemporary Art) waar professionele museummedewerkers terecht kunnen om de nodige informatie te delen. Om tegemoet te komen aan de vraag naar een gedegen onderzoek rond installatiekunst, startte het INCCA met het Inside Installations project. Na een internationaal symposium, een documentaire en een uitbreiding van het INCCA netwerk, vormt dit boek de finale etappe binnen dit onderzoek. Naast de vele andere vragen en case-studies die in het boek aan bod komen, wordt er ook nagegaan wat de rol van de kunstenaar is binnen het proces van restaureren en conserveren. Continue reading “Inside Installations | Who’s Right – the Artist or the Conservator?”

Inside Installations | Installatiekunst en de elastische vorm

‘Inside Installations: Behoud en presentatie van Installation Art’ was een drie jaar durend onderzoek (2004-2007) naar de zorg en het beheer van een kunstvorm die uitdagend is voor de heersende opvattingen rond conservatie. Meer dan dertig complexe installaties werden als case studies opnieuw geïnstalleerd, onderzocht en gedocumenteerd. Dit onderzoek vond in 2011 zijn neerslag in de publicatie ‘Inside Installations: Theory and Practice in the Care of Complex Artworks’.

Voor de S.M.A.K.-blog namen enkele auteurs verschillende hoofdstukken onder de loep.

Deel 1: Installation Art and the Elastic Form

door Ann Van Beurden

In deel 2 van het boek Inside Installations: Theory and Practice in the Care of Complex Artworks, wordt er een zeer onsamenhangend geheel gepresenteerd onder de titel Installation Art and the Elastic Form. De auteurs willen hier werkelijk ALLES behandelen. Er wordt zonder moeite geswitcht tussen casestudies uit de mediagebaseerde kunst, de conceptuele kunst en de uitvoerende kunst.

Het mankeert de casestudies zeker niet aan diepgang maar de lezer heeft minstens een master in elektronica, kunstgeschiedenis en museumkunde nodig om het onderzoek volledig te begrijpen. Dat de auteurs uit verschillende landen afkomstig zijn en waarschijnlijk hun teksten vanuit hun eigen taal hebben vertaald of laten vertalen naar het Engels is ook niet erg behulpzaam. Draken van zinnen met meer dan veertig woorden zijn geen uitzondering. Okay, ik overdrijf, maar laat duidelijk zijn dat het boek bedoeld is voor een gespecialiseerd publiek: academici, conservators en doortastende kunstliefhebbers en dus niet voor een verdwaalde museumbezoeker of de kunstminnende leek.

Continue reading “Inside Installations | Installatiekunst en de elastische vorm”

Marcel Broodthaers | Een naïeve theorie

door Teun De Voeght

Marcel Broodthaers was niet alleen invloedrijk als beeldend kunstenaar, maar staat vooral ook bekend om zijn institutionele kritiek en zijn pogingen om de traditionele museumwerking in vraag te stellen. Legendarisch zijn Broodthaers’ bezetting van het Paleis voor Schone Kunsten in mei 1968 en zijn Musée d’art moderne. S.M.A.K. wil nu een permanent kabinet bouwen om de kunstenaar te eren met een vaste plek in het museum. Hoe valt dit te rijmen met Broodthaers artistieke praktijk?

'architecten de vylder vinck taillieu', maquette Marcel Broodthaerskabinet

Continue reading “Marcel Broodthaers | Een naïeve theorie”

Hareng Saur | Kijken tussen de lijnen

Catalogus Hareng Saur – Ensor en de hedendaagse kunst

door Dorothee Cappelle

De expo Hareng Saur confronteerde James Ensor op een intelligente en gelaagde manier met hedendaagse kunstenaars als Thomas Hirschhorn, Bruce Nauman, Francis Alys, Enrique Marty en Marlene Dumas. Het resultaat was zonder meer sprankelend. En dat geldt evenzeer voor de bijhorende catalogus.

Cover 'Hareng Saur: Ensor en de hedendaagse kunst'

Geen gebrek aan initiatieven rond Ensor in 2010. Om de honderdvijftigste verjaardag van de Oostendenaar luister bij te zetten, werden her en der tentoonstellingen en projecten gepresenteerd. Eén daarvan was Hareng Saur: Ensor en de hedendaagse kunst, een gezamenlijke productie van S.M.A.K. en het Museum voor Schone Kunsten – wat mij betreft het hoogtepunt van het Ensorjaar. De Oostendse kunstenaar werd er zonder pardon uit zijn historische context gelicht en pal tussen een internationale schare hedendaagse kunstenaars geplaatst.

De publicatie bij Hareng Saur – Ensor en de hedendaagse kunst is niet opgevat als een klassieke tentoonstellingscatalogus waarin alle geëxposeerde werken netjes staan opgelijst, afgewisseld met diepgravende essays. In deze tweetalige Nederlands-Engelse publicatie is welgeteld één dergelijk essay te vinden. Dit boek is geen naslagwerk. Het is in de eerste plaats een kijkboek. Een boek om van te proeven, om van tijd tot tijd te doorbladeren en de beelden en (korte) kunstenaarsstatements op je in te laten werken.

Continue reading “Hareng Saur | Kijken tussen de lijnen”

Joseph Kosuth | Intentio in Gagarin

door Carmen Van Cauwenbergh

In het nieuwe nummer van Gagarin werden schetsen, notities en foto’s gepubliceerd over het werk Intentio (Project) 1984/1985 van Joseph Kosuth. Gagarin, The Artists in their Own Words is een uniek en internationaal kunstenaarsmagazine dat in 2000 werd opgestart. Sinds de tentoonstelling in 2010 maakt het actief deel uit van de levende collectie van S.M.A.K.

Wat we te zien krijgen in Gagarin is van tweeledige aard: een fragment uit het notitieboek van Joseph Kosuth en enkele beelden van het uiteindelijke werk Intentio (1984-1985). Allereerst zijn er dus de aantekeningen waarin Kosuth onder andere de positie van de werken aangeeft en hun groepering. In de schetsen geeft hij aan welke delen tekst moeten uitgeveegd worden, in welke taal ze opgesteld zijn en wat hun onderlinge afstand is. Niet alles is, door het geschrift, even duidelijk leesbaar maar wat hier vooral duidelijk wordt is het engagement van de kunstenaar en het belang van het vooronderzoek. Kosuth levert niet enkel zijn werken af maar denkt ook na over de omkadering en geeft duidelijke instructies. Dit is uiteraard van primordiaal belang omdat de werken enkel hun boodschap kunnen verkondigen wanneer ze ook onderling een link vertonen. Om de inhoud van de verschillende werken weer te geven, is het noodzakelijk om deze omliggende factoren mee op te nemen in het onderzoek. Door deze notities te publiceren, wordt ook de nadruk gelegd op het feit dat niet enkel het afgewerkte resultaat van belang is maar beiden, onderzoek en resultaat, onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Deze notities zijn niet enkel aantekeningen maar maken effectief deel uit van het werk zelf.

Continue reading “Joseph Kosuth | Intentio in Gagarin”

Dara Birnbaum | The Dark Matter of Media Light

Nieuwe monografie over Dara Birnbaum

door Ann Van Beurden

De retrospectieve tentoonstelling The Dark Matter of Media Light van de Amerikaanse artieste Dara Birnbaum (°1946) ging exact twee jaar geleden in première in S.M.A.K. Daarna verhuisde de expositie naar het Serralves in Portugal. Een uitgebreide, begeleidende publicatie bleef echter uit.

Hoog tijd dus voor een overzichtscatalogus van het leven en werk van Birnbaum, die als één van de meest bekende pioniers van de media- en videokunst wordt beschouwd sinds zij in 1979 internationaal doorbrak met haar werk Technology/Transformation: Wonder Woman.

De catalogus – met eenzelfde titel als de tentoonstelling – is enorm exhaustief. Niet alleen wordt er een volledig overzicht van al haar werken gegeven maar ook twee interviews met de Zwitserse curator en kusthistoricus Hans Ulrich Obrist, die o.a. peilt naar Birnbaums connectie met de zogeheten ‘appropriation art’. Verder nemen zeven kritische essays van Johanna Burton, Marianne Brouwer, Sigrid Adorf, Diederich Diederichsen, Steven Jacobs, e.a. … de creaties van Birnbaum onder de loep.

Continue reading “Dara Birnbaum | The Dark Matter of Media Light”

Michael Sailstorfer | Jackass meets Brancusi

Een boek over Michael Sailstorfer

door Claudine Hellweg

Voor mij ligt een klassiek boek met een enorme zwarte S op het mosterdkleurige linnen gedrukt: een klassiek ogend boek, over de Duitse kunstenaar Michael Sailstorfer. Naar verluid een gevierd kunstenaar bij onze oosterburen, en een ‘coming man’ in de globale kunstgemeenschap volgens sommigen.

Voor mij is hij een onbekende. De catalogus is mijn eerste ontmoeting met een beeldhouwersoeuvre dat zeer inzichtelijk wordt gepresenteerd tussen de reuzenletters in die door het boek zijn gestrooid en samen de naam van de protagonist spellen. Een aantal serieuze inhoudelijke teksten geven het boek én het oeuvre van Sailstorfer verder een degelijke basis.

Continue reading “Michael Sailstorfer | Jackass meets Brancusi”